Öğleden sonra koltukta uyuyakalmak hayatın küçük keyiflerinden biri olabilir.
Ancak araştırmalar, gündüz uykularının sıklığına bağlı olarak bilişsel sağlığın kötüleşmesine ilişkin bir uyarı işareti olabileceğini gösteriyor.
Yeni bir araştırmada, sık sık gündüz uyuyan yaşlıların, nadiren veya hiç uyumayanlara kıyasla takip eden yıllarda demans geliştirme olasılığının daha yüksek olduğu belirlendi.
The Journals of Gerontology: Series A dergisinde yayımlanan araştırma, gündüz uykusunun bilişsel gerilemeye neden olduğu anlamına gelmiyor.
Bununla birlikte, demans riskiyle bağlantılı bir etken olarak gündüz uykusuna daha fazla dikkat edilmesi gerektiğine işaret ediyor.
Johns Hopkins Üniversitesi’nden psikolog ve uyku araştırmacısı, daha sık gündüz uyumanın demansa yol açan beyin değişikliklerinin nedeni olmaktan ziyade bu değişikliklerin bir göstergesi olabileceğini belirtiyor.
5 yıl boyunca 995 kişi takip edildi
Araştırmacılar, ABD’de 65 yaş ve üzerindeki Medicare yararlanıcılarını kapsayan Ulusal Sağlık ve Yaşlanma Eğilimleri Araştırması’nın verilerini analiz etti.
Çalışmaya, araştırmanın başlangıcında olası veya muhtemel demans tanısı bulunmayan ve gündüz uyku alışkanlıklarına ilişkin soruları yanıtlayan 995 kişi dahil edildi.
Katılımcılar ortanca 5 yıl boyunca takip edildi. Bu süre içinde 417 kişinin, yani katılımcıların yüzde 41,9’unun olası veya muhtemel demans geliştirdiği belirlendi.
Yaş, cinsiyet, eğitim, sigara kullanımı, vücut kitle indeksi ve çeşitli sağlık sorunları gibi olası etkiler hesaba katıldığında, sık gündüz uyuyanlarda demans oranının daha yüksek olduğu görüldü.
Sık ve istem dışı uyku öne çıktı
Araştırmada her gün veya haftanın çoğu günü gündüz uyuyanların demans oranı, nadiren veya hiç uyumayanlara göre yüzde 48 daha yüksek bulundu.
İstem dışı gündüz uyumak da demans oranındaki artışla ilişkilendirildi. Bu kişilerde oran, gündüz uyumayanlara göre yüzde 39 daha yüksekti.
Uyku süresinin de etkili olduğu görüldü. Gündüz 30 dakika veya daha kısa süre uyuyanlarda demans oranı, gündüz uyumayanlara kıyasla yüzde 40 daha yüksekti.
Sık, istem dışı ve 30 dakika veya daha kısa süren gündüz uykuları, takip sürecinde hafıza bozukluğu gelişme riskinin artmasıyla da ilişkilendirildi.
Gündüz uykusu demansın nedeni mi, belirtisi mi?
Araştırmacılar, gündüz uykusu ile demans arasındaki ilişkinin karmaşık olduğuna dikkat çekiyor.
Beyindeki nörolojik değişiklikler bilişsel işlevleri olumsuz etkilerken gündüz uyuma ihtiyacını da artırabilir. Bu nedenle yaşlılarda gündüz uykusunun artması, beyin sağlığındaki kötüleşmenin bir işareti olabilir.
Öte yandan gündüz uykusu, gece yaşanan uyku sorunlarını telafi etmenin bir yolu da olabilir. Gece yeterince dinlenememek gündüz uyumayı artırırken, gündüz uykuları da gece uykusunu bozabilir.
Araştırmacılar, gündüz uykusu ile demans arasındaki ilişkinin nedenini netleştirmek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor.
Gündüz uykusunun demansın önlenmesinde değiştirilebilir bir risk faktörü olup olmadığı, ancak gelecekte yapılacak çalışmalarla ortaya konabilecek.
