Mars’ın patatesi andıran biçimsiz ve küçük uydusu Deimos, uzun yıllardır pürüzsüz yüzeyi ve kalın toz tabakasıyla gök bilimcileri düşündürüyordu. Nature Astronomy dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, uydunun mevcut görünümünün yaklaşık 320 metre genişliğindeki tek bir asteroidin 45 derecelik açıyla çarpması sonucu oluştuğunu gösterdi.
Avrupa Uzay Ajansı’nın Hera uzay aracından elde edilen yakın geçiş verileri ile İsviçre’deki Bern Üniversitesi’nde geliştirilen yüzlerce çarpışma simülasyonunun karşılaştırılması, uydunun geçmişine dair önemli ipuçları sundu.
Yüzeyi 200 metrelik enkaz tabakası kapladı
Bilgisayar modellemelerine göre, gerçekleşen şiddetli çarpışma Deimos’u parçalamayacak kadar dengeli, ancak yüzeyindeki malzemeyi tüm gövdeye yayacak kadar güçlüydü. Çarpışmanın etkisiyle saçılan taş ve tozlar, uydunun yüzeyini yer yer 200 metreye varan bir enkaz tabakasıyla örttü.
Bu kalın tabaka, Deimos’un kardeşi Phobos’a kıyasla çok daha düz ve pürüzsüz görünmesini sağlarken, güney kutbunda 10 kilometre genişliğinde devasa bir çukur bıraktı. Hera görüntülerinde toz tabakasının altında seçilebilen eski krater izleri de uydunun iç yapısının gözenekli olduğunu ve çarpışma dalgalarını emerek gövdenin dağılmasını engellediğini doğruluyor.
Gizemli köken sorusu yanıt bekliyor
Deimos’un süngerimsi ve parçacıklı iç yapısı, uydunun Mars tarafından yakalanmış bir asteroit olabileceği ihtimalini güçlendirse de Mars’a çarpan başka bir cisimden kopan parçalardan oluşma olasılığı da geçerliliğini koruyor.
Araştırmacıların ortaya koyduğu bu modelin doğruluğu, Japonya Uzay Araştırma Ajansı’nın (JAXA) Mars Uyduları Keşif Görevi (MMX) ile netlik kazanacak. 2027 yılında Mars yörüngesine ulaşması planlanan MMX uzay aracı, her iki uyduyu da ayrıntılı şekilde haritalandıracak ve toplayacağı örnekleri Dünya’ya getirerek uyduların kökenine dair sır perdesini aralayacak.
