Science Advances dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, Ay’ın zorlu yüzey koşullarının mikroplar için tamamen ölümcül olduğu yönündeki yaygın kabulü sarstı. Daha önce güneşten gelen ultraviyole ışınları ve aşırı ısının mikrobiyal yaşamı yok ettiği düşünülüyordu.
Ancak NASA araştırmacılarının liderliğindeki ekip, tepelerin, kraterlerin ve vadilerin oluşturduğu korunaklı gölgelerin bu etkiyi kırabileceğini ortaya koydu. Güneş ışığının neredeyse hiç dik gelmediği ve kalıcı gölgelerin bulunduğu Ay kutuplarının, mikroskobik canlılar için doğal bir sığınak işlevi görebileceği belirlendi.
Bir bot izi bile mikrop için sığınak olabilir
Araştırmacılar, insanlı uzay görevlerinde sıkça rastlanan ve aşırı soğuk, vakum ortamı ile radyasyona dayanıklı üç bakteri ve iki mantar türünü inceledi. Bu mikroorganizmaların dayanıklılık verileri Ay’ın ısı ve radyasyon haritalarıyla karşılaştırıldığında, her iki kutup bölgesinde de hayatta kalabilecekleri alanlar tespit edildi.
Mikropların bu koşullarda çoğalamasa bile hareket etmeden ve metabolizmalarını durdurarak “kriptobiyoz” adı verilen derin bir uyku evresinde varlıklarını sürdürebileceği anlaşıldı. Bilim insanları, yüzeydeki bir keşif aracı izinin ya da astronot botunun bıraktığı çukurun dahi mikropların güneş ışığından korunarak barınması için yeterli bir ortam sağlayabileceğine dikkat çekiyor.
Ay Dünya’nın derin dondurucusu işlevi görebilir
NASA’nın Ay’ın güney kutbuna insan göndermeyi hedefleyen Artemis III görevi öncesinde elde edilen bu bulgular, gezegen koruma protokollerinin önemini artırıyor. Uzmanlar, uzay araçlarıyla yüzeye istemeden taşınabilecek mikroorganizmalar konusunda çok daha dikkatli olunması gerektiği uyarısında bulunuyor.
Araştırmacılar ayrıca milyarlarca yıl önceki şiddetli meteor çarpışmalarıyla Dünya’dan kopan mikrop yüklü kaya parçalarının Ay kutuplarına ulaşmış olabileceğini belirtiyor. Kutuplardaki kalıcı buz tabakaları ve aşırı soğuk gölgeler, Dünya’nın ilkel yaşamına ait mikrobiyal kanıtları binlerce yıldır bozulmadan saklayan doğal bir dondurucu görevi görmüş olabilir.
