Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Antalya’da gerçekleştirilen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında basın toplantısı düzenledi.
Türkiye’ye ev sahipliği, misafirperverliği ve sıcak karşılamaları için teşekkür eden Guterres, “Türkiye, şimdiye kadarki en büyük COP’lardan birine ve şüphesiz bu yılın en büyük BM konferansına ev sahipliği yapıyor. Dünyanın her köşesinden gelen on binlerce insanın enerjisini, coşkusunu ve kararlılığını hissetmek gerçekten olağanüstü.” diye konuştu.
Guterres, COP etkinliğinin, çağın en büyük zorluklarıyla başa çıkmak için bu kadar çok insanı ve kuruluşu bir araya getirebilecek kapasiteye yalnızca BM’nin sahip olduğunu bir kez daha hatırlattığına dikkati çekerek, şunları kaydetti:
“Bu, Genel Sekreter olarak katıldığım son COP ve Antalya’daki son etkinliğim, bu nedenle izin verin de bir an için geriye dönüp bakayım. Genel Sekreter olarak geçirdiğim yaklaşık 10 yıl boyunca, iklim değişikliği konusunda gerçeği söylemeye çalıştım. Bazen bu gerçek rahatsız edici oldu. Bazen de hoş karşılanmadı. Ancak benim sorumluluğum hiçbir zaman gerçekleri daha kabul edilebilir hale getirmek olmadı. Gerçek şu ki, iklim değişikliği sınırlarını aşar. Görevim, bilime dayalı gerçeği söylemek ve bu gerçek zor olduğunda özellikle net olmaktı. İklim değişikliği dünya çapında açlığa ve yerinden edilmeye neden oldu. On yıllar boyunca elde edilen kalkınma kazanımlarını silip süpürüyor. Ülkeleri daha da derin bir borç batağına sürüklüyor. Toprak ve su için rekabeti şiddetlendiriyor. İstikrarsızlığı körüklüyor. Giderek artan bir şekilde, toplulukların ve ülkelerin varlığını tehdit ediyor. Tüm bu nedenlerden dolayı, iklim eylemini hiçbir zaman diğer pek çok meseleden sadece biri olarak görmedim.”
Guterres, iklim eyleminin, BM’nin çalışmalarının her yönü için merkezi bir öneme sahip olduğunu belirterek, şöyle devam etti:
“Yanan bir gezegende barış inşa edemezsiniz. İklim felaketleri insanları sürekli yoksulluğa geri itiyorken yoksulluğu ortadan kaldıramazsınız. O geleceğin dayandığı doğal sistemleri yok ederken gençlere daha iyi bir gelecek vaat edemezsiniz. Bu krize en az katkıda bulunanların ilk ve en ağır şekilde mağdur olduğu bir ortamda adaletten ciddi bir şekilde söz edemezsiniz. Üstelik bu adaletsizlik daha da derin. Çünkü neler olduğunu biliyoruz. Bunun nedenini biliyoruz. Ne yapmamız gerektiğini de biliyoruz. Fosil yakıtlar iklim krizinin başlıca nedeni. Fosil yakıtlardan uzaklaşmadan güvenli bir iklime giden inandırıcı bir yol yok.”
“1,5 derecelik sınırın aşılması artık kaçınılmaz”
Antalya’daki COP’ta vermek istediği mesajı son derece açık şekilde ifade ettiğini dile getiren Guterres, “İklim bunu gerektiriyor ancak ekonomiler ve güvenlik de bunu gerektiriyor. Fosil yakıtlardan adil, düzenli ve hakkaniyetli bir şekilde uzaklaşmaya yönelik hızlandırılmış bir geçişe ihtiyacımız var.” dedi.
Guterres, fosil yakıtlara bağımlılığın, ülkeleri fiyat şoklarına, jeopolitik çalkantılara ve istikrarsızlığa açık hale getirdiğini, bu sorunu tedarikçileri değiştirmenin değil, bağımlılığı azaltmanın çözeceğini aktardı.
Bunun, temiz enerjinin, elektrik şebekelerinin, enerji depolamanın, verimliliğin ve temiz elektrifikasyonun büyük ölçüde yaygınlaştırılması, aynı zamanda temiz enerjideki büyümenin fosil yakıt üretimini, kullanımını ve emisyonlarını gerçekten azaltmasının sağlanması anlamına geldiğini söyleyen Guterres, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Burada verdiğim mesaj bu oldu. Bilim ise tüm bunları daha da zorunlu hale getiren bir başka acı gerçeği ortaya koydu. 1,5 derecelik sınırın aşılması artık kaçınılmaz. Bizim sorumluluğumuz, bu aşımı mümkün olduğunca küçük ve mümkün olduğunca kısa süreli tutmak ve sıcaklıkları olabildiğince hızlı bir şekilde yeniden 1,5 derecenin altına indirmektir. Bu, gelecek birkaç yıl boyunca her yıl yaklaşık yüzde 6 düzeyinde, derhal ve ciddi emisyon azaltımları gerektiriyor.”
Guterres, ulusal olarak belirlenmiş katkılara ilişkin mevcut taahhütler temelinde, öngörülebilir gelecekte devam edecek bir sınır aşımına doğru ilerlendiğini ve yüzyılın sonunda sıcaklıkların 2,5 derecenin üzerine çıkacağını dile getirerek “Bu, felaketin reçetesidir. Sınırlı ve geçici bir sınır aşımı bile halihazırda gördüğümüz yıkıcı etkileri şiddetlendirecektir. Bu da iklim adaletini daha da acil hale getiriyor.” ifadelerini kullandı.
Gelişmekte olan ülkelerin, özellikle de en savunmasız olanların, kayıp, zarar ve adaptasyon konusunda çok daha fazla desteğe ihtiyaç duyacağına dikkati çeken Guterres, gelişmiş ülkelerin, son COP toplantılarında taahhüt ettikleri finansmanı sağlaması gerektiğinin altını çizdi.
Guterres, “Ekonomik koşullar değişti. Teknoloji ilerledi. Ve aradaki farkın boyutu konusunda açık olalım, uyum finansmanının üç katına çıkarılması bile ihtiyaç duyulan miktarın yüzde 30’undan daha azını karşılayacaktır.” diye konuştu.
Ancak umutlu olmaya devam ettiğini belirten Guterres, “Bu on yıl boyunca olağanüstü bir şeye de tanık oldum. Yenilenebilir enerji, geri plandan çıkarak ana akım haline geldi. Daha temiz, daha güvenli ve enerji güvenliği daha yüksek bir gelecek bizim elimizde. Asıl soru, buna ulaşmak için gereken cesarete ve hıza sahip olup olmadığımızdır.” ifadelerini kullandı.
“Fosil yakıt lobisinin orantısız etkisiyle yüzleşmeliyiz”
Bilimin gerektirdikleri ile siyasetin ortaya koydukları arasındaki uçurumun, tehlikeli derecede büyük olduğunu söyleyen Guterres, “COP süreci, bu uçurumun kapatılmasına yardımcı olacak şekilde gelişmelidir.” dedi.
Guterres, Antalya’da dikkat çekici girişimlerin gündeme getirildiğine atıfta bulunarak bunlara fosil yakıtlardan uzaklaşmaya ve ormansızlaşmaya ilişkin yol haritaları, elektrifikasyonun yaygınlaştırılması çabaları, sıfır atığa yönelik küresel taahhüt, küresel elektrik şebekelerinin geliştirilmesinin hızlandırılması ve “Herkes İçin Erken Uyarı” girişiminin uygulanmasına ivme kazandırılmasını örnek gösterdi.
Asıl meselenin çözümünün en fazla sera gazı salımına neden olan ülkeler olmak üzere, üye devletlerin elinde olduğunu yineleyen Guterres, “Bu ülkeler, yüzyılın sonuna kadar küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefini hala mümkün kılabilmek için emisyonların derhal ve radikal biçimde azaltılması gerektiğini kabul etmelidir.” ifadesini kullandı.
Guterres, müzakerelerin hayati önem taşımaya devam ettiğini anımsatarak, asıl önemli olanın alınan kararların daha hızlı harekete geçilmesini sağlayıp sağlamadığı ve insanların hayatlarında somut bir fark yaratıp yaratmadığı olduğu değerlendirmesini yaptı.
“Fosil yakıt lobisinin orantısız etkisiyle yüzleşmeliyiz. Gezegenimizin geleceği, onun yok edilmesinden kazanç sağlayanların koşullarına göre müzakere edilemez.” diyen Guterres, hiçbir ülkenin kendisini iklim değişikliğinden tek başına koruyamayacağına dikkati çekti.
“Aynı gezegeni paylaşıyoruz” vurgusu
Guterres, herkesin aynı gezegeni ve ortak bir kaderi paylaştığının altını çizerek bu nedenle erken uyarı sistemlerinden elektrik şebekelerine, metandan kritik minerallere kadar çeşitli alanlarda uygulamaya yönelik desteğini güçlendirdiğine değindi.
“İklim eylemi, Birleşmiş Milletlerin çalışmalarının merkezinde yer almaya devam etmelidir. Çünkü bu mesele barışla ilgilidir. Kalkınmayla ilgilidir. İnsan hakları ve adaletle ilgilidir.” diyen Guterres, meselenin uluslararası işbirliğinin, hiçbir ülkenin tek başına çözemeyeceği sorunların üstesinden gelmek için hala gereken iradeyi ortaya koyup koyamayacağıyla ilgili olduğunu vurguladı.
Bunun mümkün olduğuna ve mutlaka başarılması gerektiğine inandığını belirten Guterres, “Bu nedenle Antalya’dan ayrılırken vermek istediğim mesaj basit: Gerçeklerle yüzleşin. Bilimin yolundan gidin. Geleceği seçin. Asla pes etmeyin.” dedi.
Guterres, bugün farklı iklim fonlarının yöneticileriyle bir araya gelme fırsatı olduğunu aktararak özellikle idari kapasitesi sınırlı olan ülkelerin mevcut fonlara çok daha kolay erişebilmesini sağlamak için ellerinden geleni yapmalarını istediğini söyledi.
Mevcut fonların yeterli olmadığını kaydeden Guterres, iklim konusunda karşı karşıya olunan durumun, yapısal bir adaletsizlik içerdiğine işaret etti.
Guterres, gelişmiş ülkelerin emisyonlarını azaltma sürecini mümkün olduğunda hızlandırma çağrısı yaptı.
BM Genel Sekreteri, sözlerini “Umuyorum ki, BM’de görevde kim olursa olsun, iklim değişikliği nedeniyle ileride meydana gelebilecek felaketleri öngörme konusunda birçok ülkenin kapasitesini önemli ölçüde artıran projeyi sürdürecektir.” diye tamamladı.
