Savaşın başlamasıyla İran, 2 Mart’ta dünya petrollerinin yüzde 20’sinden fazlasının geçtiği Hürmüz Boğazı’nı trafiğe kapattığını ve geçen gemileri hedef alacağını duyurdu.
ABD ise Hürmüz’ü kapatan İran’a karşı 13 Nisan’da deniz ablukası başlattı. ABD, abluka boyunca İran limanlarının veya İran’a ait gemilerin Hürmüz’e giriş ve çıkışlarını yasakladı. Bu da İran’ın petrol ihracatının durma noktasına gelmesine neden oldu.
ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukaya karşılık İran, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği üzerindeki kontrolünü artırmaya yönelik adımlar atarken, Tahran’ın onaylamadığı güzergahları kullanan gemilere yönelik tehditlerini de yoğunlaştırdı.
İran donanma güçleri, bu güzergahlardan geçen gemileri hedef almaya devam ediyor. İranlı yetkililer ayrıca, seyrüsefer ve kimlik tespit sistemlerini kapatarak ABD ordusunun yönlendirmeleriyle boğazdan geçmeye çalışan gemileri de “düşman” olarak değerlendiriyor.
Savaşın başlamasından bu yana İran, Hürmüz’de kendi belirlediği rotanın dışında ve “izni” olmadan geçmeye çalışan gemileri hedef almayı sürdürüyor. Özellikle, Hürmüz’ün Umman tarafında yer alan ve Tahran’ın “yasa dışı” kabul ettiği güzergahtan geçmeye çalışan gemiler sık sık saldırıya uğruyor.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, bazı gemilerin Tahran yönetiminin “güvensiz” ve “yasa dışı” olarak nitelendirdiği Umman tarafındaki güney güzergahından geçerken deniz mayınlarına çarptığını ileri sürüyor.
Son aylarda saldırılardaki artış dikkati çekiyor
İran’a yönelik deniz ablukasının sürmesi ve savaştaki belirsizlik nedeniyle Hürmüz’de hedef alınan gemi sayısında son aylarda kaydedilen ciddi artış dikkati çekiyor.
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), savaşın şubat ayında başlamasından bu yana bölgede ticari gemilere yönelik 134 saldırıyı doğruladı. Saldırılarda 25 denizci hayatını kaybederken binlerce denizci de savaşın devamı nedeniyle güvenlik riskleriyle karşı karşıya bulunuyor.
İngiltere Deniz Ticaretleri Operasyonları (UKMTO) ve İran Silahlı Kuvvetleri’nin açıklamalarından elde edilen veriler, ABD ile savaşın yeniden başladığı temmuz ayından itibaren ticari gemilere yönelik eylemlerin belirgin biçimde arttığını gösteriyor. Temmuzda Hürmüz Boğazı’nda geçiş kısıtlamalarının sertleşmesiyle birlikte tanker ve kargo gemilerine yönelik en az 12 saldırı kaydedildi.
Ağustos ayında Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) Füceyre ve Umman’ın Sohar açıklarında demirleyen tankerler ile LNG tankerleri dahil olmak üzere füze ve kamikaze insansız hava araçlarıyla (İHA) gerçekleştirilen saldırılarda en az 10 gemi hedef alındı.
Eylül ayında tırmanan füze ve İHA saldırıları sonucunda Hürmüz ve çevresinde en az 18 gemi hedef alındı. Eylülde ABD ve bölgesel müttefikleri, dev ham petrol tankerlerinin (VLCC) doğrudan Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yaparken hedef olma riskini azaltmak amacıyla lojistik taktik değişikliğine gitti.
ABD ve Körfez ülkeleri, eylül başlarında “gemiden gemiye” olarak adlandırılan ve büyük tankerler yerine Körfez ülkelerinin limanlarından küçük gemilerle petrolü taşıyıp daha sonra güvenli bölgede büyük tankerlere aktarılması yöntemini benimsedi. İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD ve Körfez ülkelerinin bu esnekliğine karşı askeri stratejisini güncellerken, ABD koordinesinde yürütülen bu küçük gemi trafiğini ve gemiden gemiye aktarma operasyonlarını “yasa dışı petrol kaçakçılığı ve Hürmüz ablukasını delme girişimi” şeklinde niteleyerek Basra Körfezi’ndeki bazı ikmal gemilerini, römorkörleri ve küçük tonajlı tankerleri de vurmaya başladı.
Ekim, savaşın başından bu yana en fazla geminin hedef alındığı ay oldu
Kaydedilen bu saldırıların en az 50’sinin son 42 gün içinde gerçekleşmesi, savaşın başlangıcından bu yana ticari gemilere yönelik saldırıların son dönemde belirgin şekilde arttığını ortaya koydu.
UKMTO verilerine göre, Hürmüz ve çevresinde ekim ayında en az 37 gemi saldırıya uğradı. Bu, savaşın başlangıcından bu yana bir ay içerisinde kaydedilen en yüksek saldırı sayısı oldu.
Kaynaklara göre, Hürmüz Boğazı ve çevresinde kasım başından bugüne kadar da en az 13 saldırı, saldırı girişimi ve olay kaydedildi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, bu gemilerden bazılarının “güvensiz” güzergahta “yasa dışı” şekilde seyir halindeyken deniz mayınlarına çarparak patlamalara maruz kaldığını bildirdi.
