Ülke genelindeki ara seçimler kapsamında Kongre sandalyelerinin yanı sıra eyalet yönetiminin en üst makamı olan valilik koltukları için de kritik yarış veriliyor.
Siyasi bilgi platformu Ballotpedia’daki verilere göre ülke genelindeki 36 eyaletteki seçmenler, gelecek dönem görev yapacak valileri belirlemek üzere sandık başına gidecek.
Valilik seçimlerinin yapılacağı eyaletler Alabama, Alaska, Arizona, Arkansas, California, Colorado, Connecticut, Florida, Georgia, Hawaii, Idaho, Illinois, Iowa, Kansas, Maine, Maryland, Massachusetts, Michigan, Minnesota, Nebraska, Nevada, New Hampshire, New Mexico, New York, Ohio, Oklahoma, Oregon, Pennsylvania, Rhode Island, South Carolina, South Dakota, Tennessee, Texas, Vermont, Wisconsin ve Wyoming.
Diğer eyaletlerdeki valilik seçimlerinin önceki yıllarda gerçekleştirilmiş olması ve seçilen valilerin görev süresinin henüz dolmaması nedeniyle seçimler yapılmayacak.
Kongrenin iki kanadındaki güç dengelerini doğrudan etkileyen ara seçimlerde yerel yönetim düzeyindeki rekabet de en az federal seçimler kadar kıyasıya geçiyor. Eyalet bütçeleri, eğitim müfredatı ve oy kullanma yasaları gibi doğrudan vatandaşların günlük yaşamına dokunan kararların alındığı eyalet valilikleri için Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasındaki rekabet tırmanmış durumda.
Seçim öncesi tabloda ülke genelinde 26 Cumhuriyetçi ve 24 Demokrat vali görev yapıyor ancak sandık kurulacak 36 eyaletteki koltuk dağılımında tam eşitlik hakim. Seçim düzenlenecek eyaletlerin 18’inde Demokrat, 18’inde de Cumhuriyetçi valiler görev yapıyor.
Bu duruma göre seçim sonuçları iki parti arasındaki güç dengesini doğrudan etkileyebilir.
Seçim sonuçları aynı zamanda eyaletlerdeki tek parti hakimiyetini temsil eden “Trifecta” (bir partinin hem valiliği hem de eyalet meclisinin iki kanadını elinde tutması) dengelerini de baştan aşağı değiştirebilir.
Valiliklerin yanı sıra eyalet meclisi seçimlerinin de aynı gün yapılacak olması, eyaletlerdeki yasama ve yürütmenin tek partide toplanıp toplanmayacağını belirleyecek.
Mevcut valilerin bir kısmı yeniden aday olamayacak
Demokratlar tarafında California’da Gavin Newsom, Kansas’ta Laura Kelly, Michigan’da Gretchen Whitmer, Maine’de Janet Mills ve New Mexico’da Michelle Lujan Grisham gibi eyaletlerin valileri dönem sınırları nedeniyle görevi devretmeye hazırlanırken Minnesota Valisi Tim Walz ve Wisconsin Valisi Tony Evers, yeniden aday olmayacaklarını açıkladı.
Cumhuriyetçi tarafta ise Florida’da Ron DeSantis, Georgia’da Brian Kemp, Ohio’da Mike DeWine, Alabama’da Kay Ivey, Alaska’da Mike Dunleavy, Oklahoma’da Kevin Stitt, South Carolina’da Henry McMaster, Tennessee’de Bill Lee ve Wyoming’de Mark Gordon, yasalar gereği yeniden aday olamıyor. Iowa Valisi Kim Reynolds ise emekliye ayrılıyor.
Sandıkta sadece vali adayları değil yerel yasalar da oylanacak
Yerel politikaları doğrudan belirleyen valilik makamları, aynı zamanda partilerin taban gücünü ölçen birer gösterge haline geliyor. Birçok kilit eyalette boşalacak koltuklar için verilecek mücadelenin, yalnızca eyalet düzeyinde değil 2028 ABD Başkanlık Seçimleri öncesinde partilerin sahadaki dinamizmini göstermesi açısından da önemli bir rol oynayacağı düşünülüyor.
36 eyalette kurulacak sandıklarda seçmenler, yalnızca valilerini seçmekle kalmayacak. Vatandaşlar, eyalet anayasalarını ve günlük yaşamı doğrudan ilgilendiren kritik referandumlarda da oy verebilecek.
California ve Colorado başta olmak üzere birçok eyalette konut krizine çözüm arayan emlak vergisi sınırlamaları ve gelir vergisi düzenlemeleri seçmenlerin onayına sunulacak.
Öte yandan Arizona ve West Virginia gibi eyaletlerde ise oy kullanabilmek için ABD vatandaşı olma şartının anayasaya eklenmesi gibi kritik maddeler oylamaya dahil edilecek.
Kritik eyaletlerde önemli isimler göze çarpıyor
Mevcut valilerin görev sürelerinin dolduğu açık koltuk mücadelelerinde partilerin belirlediği adaylar, eyaletlerdeki oy dengelerini baştan şekillendiriyor.
Ohio’da görev süresi dolan Cumhuriyetçi Mike DeWine’ın ardından boşalacak koltuk için eski başkan aday adayı Vivek Ramaswamy, Cumhuriyetçilerin adayı olarak öne çıkıyor. Demokratlar ise eski eyalet sağlık direktörü Amy Acton’ı aday gösteriyor.
Cumhuriyetçi Brian Kemp’in görev süresinin dolduğu, en kritik “salıncak eyaletlerden” Georgia’da eski Atlanta Belediye Başkanı Keisha Lance Bottoms, Demokratların adayı olarak sahaya çıkarken Cumhuriyetçilerin adayı Rick Jackson oldu.
Nüfusu ve ekonomik büyüklüğüyle öne çıkan California’da Gavin Newsom, Florida’da ise Ron DeSantis yasal sınırlara ulaştığı için aday olamıyor. California’da eski Sağlık Bakanı Xavier Becerra liderliğindeki Demokratlar, kalelerini korumayı hedeflerken Florida’da Temsilciler Meclisi üyesi Byron Donalds, muhafazakar çizginin devamı için yarışıyor.
