Tokayev, Beştepe Millet Sergi Salonu’nda “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temasıyla düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13. Zirvesi’nde hitap etti.
29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nı kutlayarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı ve Türk halkını tebrik eden Tokayev, “100 yıldan fazla bir süre içerisinde Türkiye dünyanın en önemli ülkelerinden birisi haline geldi. İnanılmaz bir uluslararası prestije sahip bir ülke. Sayın Cumhurbaşkanı (Recep Tayyip) Erdoğan’ın güçlü politikaları sayesinde, kardeş Türkiye’nin sosyoekonomik potansiyeli de anlamlı derecede arttı. (Türkiye) Küresel anlamda çok güçlü bir pozisyona, bölgesel ve küresel güce sahip bir ülke.” ifadelerini kullandı.
Tokayev, Kazakistan’ın Türk halkının başarılarından memnuniyet duyduğunu belirterek, ortak tarihi bağlara ve ortak köklere sahip olduklarını söyledi.
TDT’nin Türk dünyasının gücünü artırmayı amaçlayan, kardeş ülkelerin ulusal egemenliklerine saygı duyan “benzersiz bir kuruluş” olduğunu dile getiren Tokayev, Türk dünyasında dayanışmayı geliştirmeye çalıştıklarını kaydetti.
“Türk Devletleri Teşkilatı 2027-2031 stratejisini kabul etmemiz gerekiyor”
Dünyada çeşitli sorunlar yaşandığını ifade eden Tokayev, Orta Doğu’daki durumun, özellikle Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin ulaştırmayı, ülkeler arasındaki lojistik bağları, ticareti ve ekonomiyi olumsuz etkilediğini söyledi.
Kazakistan’ın TDT bünyesinde ekonomik entegrasyona önem verdiğini belirten Tokayev, ülkesinin teşkilat üyeleriyle ticaret hacminin bu yıl 10 milyar dolara ulaştığını, bunun geçen yıla göre yaklaşık yüzde 40 artış anlamına geldiğini belirtti.
Bu ivmenin korunması için tedbirler alınması gerektiğini vurgulayan Tokayev, “Her şeyden önce Türk dünyası vizyonu 2040 programını uygulamak gerçekten çok önemli. Bu noktada hemen Türk Devletleri Teşkilatı 2027-2031 stratejisini kabul etmemiz gerekiyor.” diye konuştu.
Tokayev, söz konusu stratejinin ticaret, yatırım, finansman, üretim, tarım ve dijital teknolojilerin güçlendirilmesini kapsaması gerektiğini belirterek, Türk Yatırım Fonu’nun potansiyelinin tam anlamıyla kullanılabilmesi için gerekli koşulların oluşturulmasının önemine işaret etti.
İş forumunun gelecek yıl Kazakistan’da düzenlenmesini öneren Tokayev, Aksakallar Konseyi’nin çalışmalarının da desteklenmesi gerektiğini dile getirdi.
Tokayev, Rusya’nın da TDT’ye katılması için adımlar atılması gerektiğini belirterek, “Teşkilatımızın prestijini artırabilmek ve aynı zamanda Rusya’nın da bu formata ya da gözlemci olarak teşkilata katılmasını sağlamak için gereken adımları atmamız gerekiyor. Bu çünkü adil bir şey olacaktır.” değerlendirmesini yaptı.
Rusya’nın Türk dünyasıyla çok eskiden bu yana hep yakın temasta olduğunu kaydeden Tokayev, “Tarihi bu ülkeye dayanan birçok insan var. Aynı zamanda birçok Rusça kelimenin Türk dillerinden geldiğini de biliyoruz. Genel olarak Rusça kelimeler de dilimize girmiş durumda. Dolayısıyla eğer bu teşkilatın bir parçası haline gelirse Rusya, teşkilatımız bundan fayda görecektir.” ifadesini kullandı.
Ulaştırma, lojistik ve altyapı çalışmaları
Ulaştırma ve lojistik alanındaki işbirliğinin öncelikleri arasında bulunduğunu belirten Tokayev, Trans-Hazar Uluslararası Taşıma Güzergahı’nın Türk dünyasında bağlantısallığın geliştirilmesi açısından önemli olduğunu ifade etti.
Tokayev, Kazakistan’ın transit potansiyelini artırmaya yönelik özel program uyguladığını aktararak, lojistik altyapısı ile Orta Koridor üzerindeki deniz limanlarının modernizasyonunun ülkesinin öncelikleri arasında yer aldığını söyledi.
Dijitalleşme ve yapay zekanın yeni zorlukları ortaya çıkardığını belirten Tokayev, Kazakistan’ın dijital ülke olmayı hedeflediğini, bu kapsamda büyük yatırımlar yaptığını, Astana’da Yapay Zeka Merkezi’nin kurulduğunu ve yapay zeka alanında uzman yetiştirmek amacıyla Kazak Yapay Zeka Araştırma Üniversitesinin açıldığını anlattı.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, bu deneyimleri kardeş ülkelerle paylaşmaya hazır olduklarını vurguladı.
Tokayev, Trans-Hazar fiber optik iletişim hattının Kazakistan ile Azerbaycan arasında açıldığını belirterek, diğer Türk devletlerinin de projeye katılabileceğini söyledi.
Siber Güvenlik Konseyi’nin kurulmasına yönelik çalışmaların hızlandırılmasını tavsiye eden Tokayev, bunun dijital alandaki işbirliğini güçlendireceğini ifade etti.
Türk medeniyetleri mirasının korunmasına ilişkin anlaşmanın imzalanması çağrısı
Kültürel alanda ortak çalışmaların önemine değinen Tokayev, Türk medeniyetleri mirasının korunmasına ilişkin anlaşmanın hızla imzalanması gerektiğini belirtti.
TDT’nin son yıllarda faaliyet alanını genişlettiğini ancak bazı çalışmaların mükerrer hale geldiğini söyleyen Tokayev, önceliklerin ve görevlerin ortak şekilde belirlenmesi gerektiğini kaydetti.
Tokayev, teşkilatın “en üst düzeyinde imzalanmış antlaşmaların da ihlal edilmemesi gerektiğini” belirterek, “Örneğin görev süresinin ve görev tanımlarının uzatılması, genişletilmesi. Bu yapılmamalı.” ifadelerini kullandı.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, “Türkistan’da en üst düzeyde yaptığımız toplantıda da Türk Devletleri Teşkilatı’nın bir askeri ittifak olmadığını ve gelecekte de olmaması gerektiğini söylemiştim.” diyerek, Kazakistan’ın pozisyonunun birlik, refah ve dayanışmadan yana olduğunu söyledi.
Azerbaycan’a dönem başkanlığı süresince yaptığı katkılardan dolayı teşekkür eden Tokayev, dönem başkanlığını devralan Türkiye’nin de teşkilatın çalışmalarını başarıyla sürdüreceğine inandığını belirtti.
