BM Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD), “Ticaret ve Kalkınma 2026: Kalkınmanın Jeoekonomiği” raporunu yayımladı. Buna göre, dünya ekonomisi 2025’te yüzde 2,9 büyüdü.
UNCTAD, Orta Doğu’daki savaşın yol açtığı yüksek enerji fiyatlarının küresel ekonomi ve finansal istikrarı test ettiği uyarısında bulunarak, bu yıl dünya ekonomisindeki büyümenin yüzde 2,6 seviyesine düşeceğini öngördü.
Kuruluş, dünya ekonomisinin 2027’de ise yüzde 2,7 büyüyeceği tahminine yer verdi.
Gelişmekte olan ekonomilerdeki büyümenin 2025’teki yüzde 4,7 seviyesinden bu yıl yüzde 4’e gerileyeceği değerlendiriliyor. Bu ülkeler, yeni teknolojik ve politika bariyerleriyle karşı karşıya kalıyor.
Yapay zeka, ticaretteki dinamizmin itici gücü
Gelişmiş ekonomiler genel olarak durgunluk, sıkılaşan parasal koşullar ve enerji şokunu absorbe ederken zayıf endüstriyel performansla karakterize ediliyor.
ABD, küresel büyümenin önemli bir motoru olmaya devam ederken, ülke ekonomisinin 2025’teki yüzde 2,1’lik büyümenin ardından 2026’da yüzde 2,1 ve 2027’de yüzde 1,8 büyümesi bekleniyor.
ABD’de, yapay zeka yatırımları ve istikrarlı iş gücü piyasası talebi desteklerken, sürekli enflasyon reel ücretleri aşındırıyor.
Batı Avrupa, durgun yatırım, ticaret parçalanması ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı savunmasız, düşük büyüme evresinde sıkışmış durumda bulunuyor.
Birkaç gelişmiş Asya ekonomisi, özellikle Güney Kore, yüksek teknoloji bileşenlerine olan talep ve sürdürülen yarı iletken yatırımlarından faydalanıyor. Benzer şekilde, Japonya’da ihracat sektörü, genel olarak elektronik ürünlere ve yarı iletkenlere yönelik canlı küresel talepten faydalanıyor.
Geçen yıl artan fiyatların etkisiyle 35 trilyon dolarla rekor kıran küresel mal ve hizmet ticaretinin ise bu yıl yüzde 4 büyümesi bekleniyor.
Yapay zeka, ticaretteki dinamizmin itici gücü olurken, sadece birkaç ekonomi yapay zeka patlamasından faydalanıyor.
“Gelişmekte olan dünya, gelişmiş ekonomilere yetişemiyor”
UNCTAD Genel Sekreter Vekili Pedro Manuel Moreno, rapora ilişkin değerlendirmesinde, küresel ekonominin 2026’daki baskıları beklenenden daha fazla dirençle absorbe ettiğini belirterek, bu direncin giderek artan farklılaşmayı gizlediğini kaydetti.
Bu yıl küresel ekonomik büyümenin bir miktar yavaşlayarak yüzde 2,6 seviyesinde gerçekleşmesini öngördüklerini belirten Moreno, “Birkaç hızlı büyüyen Asya ekonomisi dışında, gelişmekte olan dünya bir bütün olarak gelişmiş ekonomilere yetişemiyor. Devletler, her şeyden önce ulusal güvenlik ve teknolojik liderlik için kritik gördükleri sektörlerde stratejik amaçlar peşinde koşmak için ticaret, finans ve teknolojiyi kullanıyor. Dijital teknolojiler ve yapay zeka, ekonomik ve ulusal güvenlik arasındaki çizgiyi bulanıklaştırdı. Coğrafya, tedarik zincirleri üzerinde büyük bir etkiye sahip.” değerlendirmesinde bulundu.
Moreno, bu değişimin gelişmekte olan ülkeler için kalkınmanın temeline kadar uzandığının altını çizerek, şunları kaydetti:
“Sanayileşme, mal ticareti ve küresel değer zincirlerine entegrasyon uzun zamandır daha yüksek gelirlere doğru bir basamak görevi görüyordu. Bu basamakların her biri artık daha az güvenilir. Değer yaratımı, giriş maliyetinin yüksek olduğu yarı iletkenler, yapay zeka ve temiz teknolojiler gibi stratejik sektörlere kayıyor. Gelişmiş ekonomiler, kritik mineraller hariç, bunların hepsinde yeni yatırımların yaklaşık yüzde 70’ini elinde bulunduruyor. Kritik minerallerde ise gelişmekte olan ekonomiler liderlik ediyor ancak değer katmakta zorlanıyor.”
Finansman üzerinde de baskının arttığına işaret eden Moreno, resmi kalkınma yardımlarının üst üste üçüncü yılda da düşmesinin beklendiğini aktardı.
Moreno, gelişmekte olan piyasalara yönelik portföy akışlarındaki oynaklığın arttığını vurguladı.
