Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi ile Hindistan Ulusal Güvenlik Danışmanı Ajit Doval başkanlığındaki heyetler, Çin-Hindistan Sınır Sorunu Temsilcileri Toplantısı için bir araya geldi.
Taraflar, toplantıda, ihtilaflı sınırın belirlenmesi için müzakerelerin ilerletilmesi, sınır kontrolünün güçlendirilmesi, ikili mekanizmaların iyileştirilmesi ve sınır ötesi iş birliğinin geliştirilmesi konularını ele aldı.
2025 yılındaki 24. turda varılan siyasi rehber ilkelerine bağlılıklarını yineleyen taraflar, karşılıklı saygı ve anlayış çerçevesinde Özel Temsilciler Toplantısı mekanizmasını sınır sorununa adil, makul ve iki tarafın da kabul edebileceği kapsamlı bir çözüm bulmak üzere çalışmayı sürdüreceklerini teyit etti.
Taraflar, sınır sorununu diyalog ve istişareyle ele almayı ve sınırda barış ile huzuru birlikte sağlamayı sürdüreceklerini vurgulayarak, toplantının 26. turunun gelecek yıl Hindistan’da yapılmasında anlaştı.
Çin-Hindistan sınır sorunu
Çin ile Hindistan arasında Himalaya Dağları’nın çevrelediği belirsiz sınır hattı, egemenlik tartışmalarına neden oluyor. Akarsular, göller, buzullar ve karlı zirvelerin bulunduğu 3 bin 500 kilometrelik sınır, tarafları sık sık karşı karşıya getiriyor.
Pekin yönetimi, “Güney Tibet” olarak adlandırdığı Hindistan’ın Arunaçal Pradeş eyaletindeki 90 bin kilometrekarelik toprakta hak iddia ediyor. Yeni Delhi ise Aksay Çin Platoları’nı kapsayan 38 bin kilometrekarelik alanın Pekin yönetimince işgal edildiğini savunuyor.
Tartışmalı sınır hattında 2020’de yaşanan çatışmayla doruk noktasına çıkan anlaşmazlığın çözümü için yürütülen müzakereler anlaşmayla sonuçlanmış, taraflar 22 Ekim 2024’te iki ülke arasındaki geçici hududu oluşturan Fiili Kontrol Hattı’nın Ladakh bölgesinde karşılıklı devriye faaliyetlerinin düzenlenmesi konusunda anlaşmaya vardıklarını duyurmuştu.
Liderler buluşması ve müzakerelerin yeniden başlaması
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Hindistan Başbakanı Narendra Modi, anlaşmanın ardından, 23 Ekim 2024’te, Kazan’daki BRICS Liderler Zirvesi marjında yüz yüze görüşmüştü. İki lider, 5 yıl aradan sonra ilk kez bir araya gelmişti.
Liderlerin görüşmesinin ardından Çin-Hindistan Sınır Sorunu Özel Temsilcileri Toplantısı’nın 23. turu, 19 Aralık 2024’te Pekin’de gerçekleştirilmişti. 5 yıl aradan sonra ilk kez gerçekleştirilen toplantıda iki ülke heyetleri sınır bölgesindeki sorunların çözümüne yönelik 6 maddelik bir mutabakata varmıştı.
Sınır sorununa adil, makul ve karşılıklı uzlaşılabilir bir çözüm bulunmasını teşvik etmek üzere pozitif adımlar atılması gerektiğinde hemfikir olan taraflar, sorununun ilişkilerin genelinden ayrı tutularak ikili ilişkilerin gelişimini etkilememesi gerektiğini vurgulamıştı.
Ertesi yıl, 19 Ağustos 2025’te gerçekleştirilen 24. toplantıda taraflar sınır sorunu konusunda 10 maddelik mutabakat varmış, bu kapsamda mevcut diplomatik ve askeri mekanizmaların yanı sıra sınır belirleme, gerilimin düşürülmesi ve sınır aşırı işbirliği için yeni diyalog mekanizmaları kurulmasında anlaşmıştı.
