Anayasa Mahkemesi (AYM), boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların gelir ile aylıklarının kesilmesini ve yapılan ödemelerin geri alınmasını öngören düzenlemeyi Anayasa’ya uygun bularak, iptal istemini reddetti.
Resmi Gazete’de yer alan karara göre, İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi, yargılamasına baktığı bir davada, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96’ncı madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesinin Anayasa’ya aykırı olduğunu ileri sürerek iptalini talep etti.
İptal isteminde, söz konusu düzenlemenin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından eksik araştırma yapılması halinde gereken araştırmanın mahkemelerce yapılmasını düzenlediği, bu durumun yargının idarenin yerine geçmesine neden olduğu ve ayrıca özel hayata saygı gösterilmesini isteme hakkına yönelik bir müdahaleye neden olduğu ifade edildi.
Başvuruyu inceleyen Yüksek Mahkeme, düzenlemeyi Anayasa’ya uygun buldu ve iptal isteminin reddine hükmetti.
Kararın gerekçesinden
AYM’nin kararında, iptali istenen düzenleme ile eş ve çocuklara bağlanan gelir ve aylıkların hangi hallerde kesileceğinin herhangi bir tereddüde neden olmayacak şekilde açık ve net olarak düzenlendiği kaydedildi.
Düzenlemede, ilgililere bağlanan gelir ve aylıkların, aykırılık nedeniyle geri alınmasına ilişkin usul ve esaslar yönünden de herhangi bir belirsizliğin bulunmadığı tespitine yer verilen kararda, “Mülkiyet hakkına getirilen sınırlamanın kanunilik şartını sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.” ifadeleri kullanıldı.
Boşanan eş ve çocuklara gelir ve aylık bağlanmasının “eş desteğinden yoksun olan hak sahiplerine sosyal sigorta yardımı yapılması suretiyle sosyal güvenliklerinin sağlanmasını hedeflendiği” ifade edilen kararda, “Eşinden boşanan ancak boşandığı eşiyle birlikte yaşayan ve fiilen eşinin desteğinden yoksun kalmayan kişilere bağlanan gelir ile aylıkların kesilerek hakkın kötüye kullanılmasını engelleme ve sosyal güvenlik sistemi kapsamındaki kamu kaynaklarının verimli şekilde kullanılmasının hedeflediği açıktır.” denildi.
Düzenlemenin, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğini sağlamayı amaçladığı vurgulanan kararda, “Kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında kalan kuralla mülkiyet hakkına getirilen sınırlamanın anılan meşru amaca ulaşma bakımından gerekli olmadığı söylenemez.” değerlendirmesi yapıldı.
