ABD Başkanı Donald Trump, küresel enerji piyasalarında aylardır tedirginliğe yol açan İran ablukasına ilişkin çarpıcı bir iddiada bulundu. Oval Ofis’te yaptığı açıklamada Trump, ABD ordusunun Hürmüz Boğazı’nda gizli bir misyon yürüttüğünü ve Körfez ülkelerine ait yüzlerce petrol tankerinin İran ablukasından kaçmasını sağladığını öne sürdü.
İran’ın durumdan habersiz olduğunu savunan Trump, geceleri vericileri kapatılarak boğazdan çıkarılan 200 geminin küresel pazara 100 milyon varilden fazla petrol taşıdığını iddia etti. ABD Enerji Bakanı Chris Wright ise kongredeki ifadesinde milyonlarca varillik bu gizli operasyondan haberdar olmadığını belirtse de ABD ordusunun boğazdan bazı petrol sevkiyatlarına yardım ettiğini doğruladı.
Denizlerdeki “hayalet” trafik
Uluslararası denizcilik istihbarat kurumu Lloyd’s List tarafından paylaşılan veriler, operasyonun İran için tamamen bir sır olmadığını ancak bölgede sıra dışı bir taktiğin izlendiğini gösteriyor. Verilere göre ABD ordusu; otonom araçlar, uçaklar ve dronlar kullanarak Umman kıyılarına yakın güvenli şeritlerden geçen tankerlere koruma sağlıyor.
“Gölge geçiş” olarak adlandırılan bu yöntemde tankerler, yakalanmamak için otomatik tanımlama sistemi vericilerini kapatarak karanlıkta ilerliyor. Boğazı geçen gemiler, yüklerini Umman Körfezi’nde bekleyen diğer tankerlere aktardıktan sonra boş olarak ve yine vericileri kapalı şekilde yeni yük almak üzere Körfez limanlarına geri dönüyor. Hazırlanan raporlar, haziran ayının ilk haftasında boğazdan geçen 36 tankerden 17’sinin vericilerini kapatarak bu şekilde hareket ettiğini ortaya koyuyor.
Piyasalardaki rahatlama kalıcı olacak mı?
Gizli sevkiyatların artması, küresel petrol fiyatlarında geçici bir rahatlamaya yol açtı. Geçtiğimiz ay varil başına 110 doların üzerine çıkan Brent petrolün fiyatı, bu hafta 93 dolar seviyesine kadar geriledi. Uzmanlar, abluka altındaki boğazdan hâlâ şaşırtıcı hacimde petrolün sızdırılmasını ve Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri’nin boru hatları üzerinden günlük 4,5 milyon varil petrolü başka rotalara kaydırmasını bu düşüşün temel nedenleri olarak görüyor.
Ancak mevcut gizli akışın günlük ortalama 2 milyon varil civarında olduğu ve bunun kriz öncesindeki günlük 15,6 milyon varillik normal sevkiyatın çok gerisinde kaldığı vurgulanıyor. Enerji analistleri, küresel stokların azalması ve yaz aylarında artacak yakıt talebi nedeniyle petrol fiyatlarının temmuz ve ağustos aylarında yeniden 130 dolar seviyelerine tırmanabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
