Bakan Healey, Başbakan Starmer’a sunduğu istifa mektubunda, hükümetin Savunma Yatırım Planı’nın bu tehlikeli dönemde ihtiyaç duyulan seviyenin “çok gerisinde” kaldığını vurguladı.
Söz konusu yatırım planının yayımı, Savunma Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı arasındaki bütçe anlaşmazlıkları nedeniyle bir süredir erteleniyordu.
Healey’nin istifasından birkaç saat sonra, Savunma Bakan Yardımcısı ve eski savaş gazisi Al Carns da yetersiz yatırım planını savunmayacağını açıklayarak görevini bıraktı. Carns’ın adı, Starmer’ın liderliğine karşı düzenlenebilecek olası bir yarışta adaylar arasında geçiyor.
Başbakan Starmer ise Healey’ye gönderdiği yanıtta ayrılığından üzüntü duyduğunu belirtti, ancak bütçe planının ülkeyi güvende tutacak “sürdürülebilir ve adil” harcama artışları sağladığını savundu. Starmer, istifanın ardından Güvenlik Bakanı Dan Jarvis’i yeni Savunma Bakanı olarak atadı.
Eleştiriler: “Çok az ve çok geç”
Başbakan Starmer, savunma harcamalarını 2027’ye kadar gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYİH) yüzde 2,5’ine, 2035’e kadar ise yüzde 3’üne çıkarma taahhüdünde bulunmuştu. Ancak askeri yetkililer bu takvimin yeterince hızlı ilerlemediğini belirtiyor.
Healey, Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan ve kendisine pazartesi günü sunulan planda, savunma harcamalarının gelecek yıl yüzde 2,6’ya, 2030’da ise yalnızca yüzde 2,68’e yükseleceğini aktardı.
Bu oranların Orta Doğu’daki savaş, Rusya’nın Ukrayna’yı topyekun işgali ve Moskova’dan gelen tehditler dikkate alındığında İngiltere’nin askeri taahhütlerini karşılamada yetersiz kalacağını ifade etti.
Hükümetin savunma incelemesine liderlik eden General Richard Barrons da hükümetin kendi onayladığı incelemeyi finanse etmeyi reddederek “aktif olarak geriye gittiğini” savundu.
Barrons, bu durumun İngiltere’nin NATO içindeki konumunu zayıflatacağını ve müttefikler nezdindeki inandırıcılığını zedeleyeceğini kaydetti.
Deneyimli bir ismin ayrılışı ve Starmer’ın pozisyonu
Temmuz 2024’te İşçi Partisi’nin iktidara gelmesinden bu yana Savunma Bakanlığı görevini yürüten John Healey, kabinenin en deneyimli isimlerinden biri olarak kabul ediliyordu.
Healey, Ukrayna’ya yönelik uluslararası desteğin artırılmasında ve olası bir ateşkeste güvenliği sağlamak için çok uluslu koalisyonun kurulmasında önemli rol oynamıştı.
Ayrıca Orta Doğu’daki savaşın sona ermesi durumunda Hürmüz Boğazı’nı deniz trafiğine açık tutmayı amaçlayan çok uluslu deniz güvenliği misyonuna öncülük ediyordu.
İngiltere ve diğer NATO üyeleri, askeri harcamaların artırılması konusunda ABD Başkanı Donald Trump’ın da yoğun baskısı altında bulunuyor.
Göreve gelmesinden bu yana çeşitli siyasi aksaklıklarla yıpranan Başbakan Starmer’ın, Savunma Bakanlığı ile Maliye Bakanı Rachel Reeves arasındaki bütçe krizini çözememesi, parti içindeki ağırlığını kaybettiği yorumlarına yol açtı.
Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham’ın, 18 Haziran’da yapılacak ara seçimle parlamentoya dönmesi halinde Starmer’ın liderliğine meydan okuması bekleniyor.
