Görevin başlangıçta, iki astronotun Ay’ın güney kutbu yakınına inmesi ve yüzeyde bir hafta geçirmesi planlanmıştı.
Bu, 1972’deki Apollo 17’den sonraki ilk mürettebatlı Ay inişi olacaktı. Ancak NASA şubat ayında bu planı değiştirdi ve görevin yalnızca alçak Dünya yörüngesinde, Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan biraz daha derin bir noktada gerçekleştirileceğini ve prototip Ay iniş araçlarıyla kenetleneceğini duyurdu.
NASA Yöneticisi Jared Isaacman, görevin yine de tarihin en karmaşık operasyonu olacağını ifade etti.
Isaacman, bu görevin tarihteki en hayranlık uyandırıcı ağır yük roket fırlatma koordinasyonunu gerektireceğini, hükümet ve uzay uçuşu topluluğundaki ekiplerin yetenek ile kapasitelerinden yararlanacağını belirtti.
Görevde NASA astronotu Randy Bresnik komutan olarak görev yapacak. İtalya Uzay Ajansından Luca Parmitano ise Artemis III görevinin pilotu olacak.
Parmitano, uzayda 300 günden fazla süre geçirdi. ABD’li astronotlar Andre Douglas ve Frank Rubio ise görev uzmanı olarak uçuşta yer alacak. Test pilotu olan ve uzayda 170 gün görev yapan Bob Heintz ise yedek mürettebat üyesi olarak belirlendi.
Gecikmeler planı değiştirdi
Artemis III görevinin tarihi bir Ay inişinden Dünya yörüngesindeki bir teknoloji testine dönüşmesi, Elon Musk’ın şirketi SpaceX’e ait Starship roketindeki gecikmelerden kaynaklandı. Bu araç, astronotları Ay yörüngesinden yüzeye taşımak için tasarlandı.
Ayrıca Artemis II ile Ay’ın etrafından dönüldükten sonra, Dünya yörüngesindeki Ay iniş araçlarıyla kenetlenme prosedürünü test etmeden doğrudan bir Ay inişine geçmenin çok büyük bir adım olduğu değerlendirildi.
Hükümet Hesap verebilirlik Ofisi, Mart 2026’da SpaceX’in yörüngede yakıt ikmali ve kriyojenik yakıt depolama için gerekli teknolojileri geliştirme konusunda sınırlı ilerleme kaydettiğini tespit etti. Starship roketi, Dünya yörüngesinde yakıt ikmali yapılmadan Ay’a ulaşamayacak kadar ağır bir yapıya sahip. Bu işlem, kriyojenik sıvı metan ve sıvı oksijeni sırayla aktaracak bir tanker filosunun fırlatılmasını gerektiriyor. Bu iddialı manevra henüz test edilmedi.
Blue Origin roketinde patlama meydana geldi
NASA’nın Ay misyonu ekibi, geçen ay diğer ortağı Blue Origin’in New Glenn roketinin rutin bir motor testi sırasında patlamasıyla yeni bir aksaklık yaşadı. Olayda yaralanan olmazken, fırlatma rampasında büyük hasar oluştu.
Blue Origin’in New Glenn roketini fırlatmak için başka bir yolu bulunmuyor ve hasarın onarılması aylar sürebilir. SpaceX Eylül 2016’da bir patlama yaşadığında hizmete dönmesi 15 ay sürmüştü ancak SpaceX’in kullanabileceği başka rampaları vardı. Blue Origin ise bu imkana sahip değil.
Bu durumun sonuçları hemen hissedildi. Bu sonbaharda Ay uçuşu yapması planlanan Blue Moon kargo iniş aracı zamanında fırlatılamayabilir. Artemis 4 için gerekli mürettebatlı iniş aracı belirsiz bir takvimle karşı karşıya kaldı. Ayrıca Artemis 3’ün test etmesi gereken her iki iniş aracı öncüsü hakkında da soru işaretleri doğdu.
NASA’nın en iyimser takvimine göre Artemis 3 bir gösteri uçuşu olarak 2027 yılında gerçekleştirilecek. Artemis 4 görevi 2028’in başlarında Ay’a inmeyi hedefleyecek. İkinci bir iniş ve üs inşaatının başlangıcı için tasarlanan Artemis 5 görevi ise aynı yılın ilerleyen aylarında yapılacak. Blue Origin Başkan Yardımcısı John Couluris, NASA ve Blue Origin’in 2027’deki fırlatmaya hazır olmak için gece gündüz çalıştığını açıkladı. Birçok bağımsız uzman ise bu takvimi oldukça iddialı buluyor.
Çin ile rekabet süreci hızlandırıyor
Sürecin aciliyetini kısmen jeopolitik nedenler belirliyor. Çin, 2030 yılına kadar mürettebatlı bir Ay inişi gerçekleştirme hedefini duyurdu. Aralık 2025’teki bir başkanlık kararnamesi, NASA’yı astronotları görev süresinin sona ereceği 2028 yılına kadar Ay’a döndürmek ve 2030 yılına kadar ilk üs unsurlarını kurmakla görevlendirdi. Open University’den Ay bilimci Dr. Simeon Barber, Çin’in oraya önce ulaşmasının kendisini şaşırtmayacağını ifade etti.
NASA’nın hata payı oldukça düşük görünüyor. Starship için yakıt ikmali teknolojisi henüz gösterilmedi. Önemli bir ticari ortağın artık işlevsel bir fırlatma rampası bulunmuyor.
İlk Ay inişi, daha önce hiç yapılmamış bir dizi işlemin doğru sırada ve sorunsuz şekilde gerçekleşmesine bağlı durumda. NASA Yöneticisi Jared Isaacman, geçen ayki patlamanın ardından kurumun Blue Origin ekibinin toparlanmasına yardımcı olmaya kararlı olduğunu bildirdi. Şimdi asıl soru, bu toparlanmanın ne kadar süreceği ve takvimin bunu kaldırıp kaldıramayacağı üzerinde yoğunlaşıyor.
