Amerika Birleşik Devletleri ile Çin arasındaki ekonomik ve teknolojik rekabet yeni bir boyuta taşındı. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), ulusal güvenliğe tehdit oluşturduğu gerekçesiyle hazırladığı kara listeyi güncelleyerek 188 Çinli şirketi “askeri ortak” olarak ilan etti.
“Bölüm 1260H” olarak bilinen bu listeye son eklenenler arasında, geçtiğimiz günlerde Tesla’yı geride bırakarak dünyanın en çok elektrikli araç satan üreticisi olan BYD ile teknoloji ve e-ticaret odaklı Alibaba gibi küresel markalar yer alıyor. Bu hamle, iki ülke arasındaki ticari tansiyonu en üst seviyeye çıkarma riski taşıyor.
Şimdilik yaptırım yok ama risk büyük
Pentagon tarafından yayımlanan bu liste, Amerikan şirketlerine ve kurumlarına söz konusu Çinli firmalarla iş yapmanın getireceği riskleri ihtar etmeyi amaçlıyor.
Listeye alınmak şu an için doğrudan ve anlık bir ticari yaptırım anlamına gelmese de küresel pazarda bu firmaların prestijine ve ticari ilişkilerine ağır bir darbe vuruyor.
Listelenen şirketlerin birçoğu, yapay zekadan elektrikli araçlara kadar pek çok kritik sektörde doğrudan Amerikalı firmalarla rekabet ediyor.
Uzmanlar, Washington’ın bu adımının arkasında net askeri sözleşmelerden ziyade, bu şirketlerin Çin’in devlet destekli sivil-askeri entegrasyon programlarında yer almasının yattığını belirtiyor.
Çinli şirketlerden hukuki rest
Listenin açıklanmasının ardından Çinli firmalardan çok sert tepkiler gecikmedi. Alibaba yetkilileri, şirketlerinin hiçbir şekilde Çin ordusuyla veya askeri bir stratejiyle bağının bulunmadığını savunarak, bu asılsız karara karşı tüm hukuki yollara başvuracaklarını ilan etti.
Listeye eklenen bir diğer teknoloji firması Baidu ise kararın hiçbir inandırıcı gerekçesi olmadığını ve isimlerini listeden sildirmek için her türlü seçeneği değerlendireceklerini açıkladı.
Listede ayrıca elektrikli araç üreticisi Nio ve uçak üreticisi Comac gibi şirketlerin yanı sıra geçmişte eklenen Huawei, Tencent ve DJI gibi markalar da yer almaya devam ediyor.
Pekin’in yanıtı ekonomik misilleme olabilir
Çin’in Washington Büyükelçiliği, ABD’nin bu kararını “ayrımcılık” olarak nitelendirerek Çinli firmaların faaliyet gösterdikleri ülkelerin kanunlarına harfiyen uyduğunu savundu. Siyasi analistler, Pekin yönetiminin bu hamleyi bir tür “ekonomik kuşatma” olarak göreceğini vurguluyor.
Çin’in bu adıma karşılık olarak benzer bir karşı liste hazırlayabileceği, Amerikalı şirketlere yönelik kısasa kısas yaptırımlar uygulayabileceği veya diplomatik arenada sert bir misilleme sürecini başlatabileceği öngörülüyor.
