Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından yayımlanan kapsamlı rapor, küresel beslenme alışkanlıklarındaki çarpıcı değişimi gözler önüne serdi. Verilere göre, günümüz insanı büyükanne ve büyükbabalarının nesline kıyasla yaklaşık altı kat daha fazla kümes hayvanı ve iki kat daha fazla domuz eti tüketiyor.
1961 yılında kişi başına 3 kilogramın altında olan yıllık tavuk eti arzı, 2022 yılında 17 kilograma yükseldi. Aynı dönemde küresel olarak kişi başına düşen toplam et arzı ise 25 kilogramdan 47 kilograma ulaştı. Raporda, üretilen et ve sütün yaklaşık yüzde 14’ünün ise henüz tüketiciye ulaşmadan veya market raflarında israf edildiği vurgulandı.
Çevreye verilen zarar katlanarak artıyor
Ekonominin en çok kirlilik yaratan ikinci sektörü olan tarım ve hayvancılık, gezegeni ısıtan sera gazı emisyonlarının da birincil kaynakları arasında yer alıyor. FAO, hayvancılık faaliyetlerinin etkisiyle önümüzdeki on yılda bu emisyonların yüzde 7,6 oranında artacağını öngörüyor.
Küresel ısınmaya neden olan emisyonların yüzde 12 ila 20’sinden sorumlu olan hayvancılık sektörü, aynı zamanda biyoçeşitlilik kaybının da en büyük nedenlerinden biri olarak kabul ediliyor. Bilim insanları, çevre kirliliği oranı en yüksek olan kırmızı et arzının kişi başına 9 kilogramda sabit kalmasına rağmen, artan genel tüketimin iklim krizini derinleştirdiği konusunda uyarıyor.
Zengin ve fakir ülkeler arasındaki büyük uçurum
Rapora göre hayvansal gıdalara erişim, bölgeler arasında adaletsiz bir dağılım gösteriyor. Gıda güvensizliğinin en yoğun yaşandığı düşük ve orta gelirli ülkelerde hayvansal ürünler, gelire oranla çok yüksek fiyatlara satılıyor.
Buna karşılık, doktorların ve iklim bilimcilerin et tüketimini azaltmayı tavsiye ettiği yüksek gelirli gelişmiş ülkelerde ise aşırı hayvansal gıda tüketimi hız kesmeden devam ediyor. Uzmanlar, zengin ulusların bu aşırı tüketimi tetiklediğini belirtirken, mevcut küresel pazarın ekonomik adaletsizliği büyüttüğüne dikkat çekiyor.
Rapordaki eksiklikler bilim dünyasını ikiye böldü
Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), sera gazı emisyonlarını azaltmanın en etkili yolunun bitki bazlı beslenmeye geçiş olduğunu savunuyor. Ancak BM’nin bu son raporu, et ve süt endüstrisinin tüketimi azaltması yönünde net bir tavsiyede bulunmadığı için bağımsız bilim insanları tarafından eleştiriliyor.
Bazı araştırmacılar, FAO’nun zengin ülkelerdeki aşırı et tüketiminin çevreye zararlarını görmezden geldiğini ve hayvancılığın olumsuz etkilerini perdelediğini iddia ediyor. FAO yetkilileri ise eleştirilere karşı çıkarak, çözümün hayvancılığı azaltmak değil, emisyonları düşürecek yeni teknolojiler ve inovasyonlar geliştirmek olduğunu savunuyor.
