Yıllık 8 milyon tonu aşan plastik tüketiminin yaklaşık üçte birini gıda sektörünün oluşturduğu Japonya’da, fiyat artışları ve tedarik sorunları sektörü derinden etkiliyor.
Ham petrol ihtiyacının büyük bölümünü Orta Doğu’dan karşılayan ülkede nafta; plastik imalatının yanı sıra matbaa mürekkebi, yapıştırıcı ve tıbbi malzeme üretiminde de temel girdi olarak kullanılıyor.
Japonya Petrokimya Endüstrisi Derneği (JPCA) verilerine göre, alışveriş ve çöp poşetlerinde kullanılan polietilen üretimi, mart ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 62 oranında azaldı. Benzer düşüşler diğer plastik türlerinde de kaydedildi.
Başbakan Sanae Takaichi hükümeti, diğer sektörleri de etkileyen bu kriz karşısında baskı altında bulunuyor.
Hükümet yetkilileri durumun bir kriz değil, geçici bir lojistik tıkanıklık olduğunu savunsa da endüstri liderleri ve uzmanlar durumun haziran ayı boyunca daha da kötüleşeceğini öngörüyor. Kamuoyu yoklamaları da halkın en büyük endişelerinden birinin bu ham madde sıkıntısı olduğunu gösteriyor.
Hizmet kültürü ve hijyen alışkanlıkları zorlanıyor
Japonya’da 2020 yılından bu yana plastik poşetler ücretli olsa da ürünlerin birden fazla plastik katmanla paketlenmesi, ülkenin yerleşik hizmet kültürünün bir parçası olarak kabul ediliyor. Ancak azalan stoklar bu alışkanlıkları değişmeye zorluyor.
Kawasaki’deki bir süpermarket yönetimi, fiyat artışları ve tedarik azlığı nedeniyle personeline meyve ve sebzeleri ayrı plastik poşetlere koymama talimatı verdi. İşletmeler, gıda ürünleri için kullanılan küçük plastik tepsilerin temin edilemediğini belirtiyor.
Tokyo yakınlarındaki bir fırın ise Orta Doğu’daki savaş kaynaklı nafta sıkıntısı nedeniyle baget ekmeklerini koyacak plastik poşetlerinin tükendiğini içeren bilgilendirme yazıları asmaya başladı. Gıda üretiminde kullanılan plastik eldivenlerde de ciddi arz sıkıntısı yaşanırken, hijyen standartları konusunda hassas olan tüketicilerin gıdayla doğrudan temas eden poşetleri yeniden kullanmaya sıcak bakmaması süreci zorlaştırıyor.
Kofu şehrindeki bazı işletmeler ise çözüm olarak kendi tabak veya kaplarını getiren müşterilerine ücretsiz ikramlar ve fazladan porsiyonlar sunarak alternatif yöntemler geliştiriyor.
Çöp toplama sistemleri ve bölge ülkeleri de etkileniyor
Evsel atıkların farklı renklerdeki özel plastik poşetlerle sıkı bir şekilde ayrıştırıldığı belediye çöp toplama sistemleri de krizden payını aldı. Vatandaşların panik halinde poşet stoklaması üzerine marketler kişi başına satış kotası getirdi. Bazı belediyeler, geçici olarak resmi onaylı olmayan poşetlerle de çöp atılmasına izin vermeye başladı.
Kriz sadece Japonya ile sınırlı kalmadı. Petrol ve nafta ihtiyacını Orta Doğu’dan karşılayan diğer Doğu Asya ülkelerinde de benzer sorunlar görülüyor.
Güney Kore: Başkent Seul’de mart ayında plastik çöp poşeti satışları beş kat artış gösterdi. Talep patlaması üzerine satış kısıtlamalarına gidilirken, Enerji ve Çevre Bakanı Kim Sung-whan tedarik konusunda endişe edilecek bir durum olmadığını açıkladı.
Tayvan: Dünyada kişi başına en fazla plastik poşet tüketen bölgelerden biri olan ve ham petrolünün yüzde 70’ini Orta Doğu’dan ithal eden Tayvan’da, plastik toptan satış fiyatları bu yıl yüzde 40’a varan oranda yükseldi. Tayvan hükümeti de halka sükunet çağrısında bulunarak stokçuluğa karşı denetimleri artırdı.
