Dünyanın en kritik deniz ticaret rotalarından biri olan Hürmüz Boğazı, 94 gündür kapalı kalmaya devam ediyor. ABD yönetiminin boğazın kısa süre içinde açılacağına yönelik iyimser açıklamalarına rağmen, sektör temsilcileri kalıcı bir barış anlaşması sağlanmadan gemilerini bu tehlikeli bölgeye göndermeye niyetli olmadıklarını belirtiyor.
Deniz trafiği neredeyse tamamen durdu
Normal şartlarda günde ortalama 100 kargo gemisinin geçiş yaptığı 21 millik bu kritik kanaldan, son günlerde sadece birkaç geminin geçebildiği bildirildi. Araştırma firmalarının verilerine göre geçtiğimiz cuma günü boğazdan sadece yedi gemi geçiş yaparken, hafta sonu bu sayı dörde kadar düştü.
Uzmanlar, küresel pazarları rahatlatmak için mevcut hareketliliğin çok yetersiz olduğunu vurguluyor. Dünya petrol arzının yüzde 20’sinin yanı sıra küresel ekonomi için hayati önem taşıyan sıvılaştırılmış doğalgaz ve gübre sevkiyatının kesilmesi, enerji piyasalarını da doğrudan sarstı.
Hafta sonu bölgede çatışmaların yeniden şiddetlenmesi ve barış müzakerelerinin tıkanmasıyla birlikte petrol fiyatları yeniden yükselişe geçti.
Güvenlik garantisi olmadan dönüş yok
Sektör yetkilileri, gemi operatörleri ve sigorta şirketlerinin düzenli seferlere yeniden başlaması için birkaç başarılı geçişten çok daha fazlasına, yani uzun vadeli bir güvenlik ortamına ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.
Geçtiğimiz ay ticari gemilere askeri koruma sağlama girişimleri kısa ömürlü olurken, ABD Merkez Komutanlığı şu an için gemilere doğrudan eşlik etmediklerini, sadece iletişim ve koordinasyon desteği verdiklerini açıkladı.
Bölgede savaşın başından bu yana 39 gemi saldırıya uğradı ve 11 denizci hayatını kaybetti. Son olarak Basra Körfezi’nde seyreden bir kargo gemisinin kaynağı bilinmeyen bir mühimmatla vurulması, tehdidin ne kadar ciddi boyutta kalmaya devam ettiğini bir kez daha gözler önüne serdi.
Küresel ticarette navlun fiyatları katlandı
Körfez ülkelerine gıda ve temel ihtiyaç maddesi taşıyan konteyner gemilerinin de bölgede mahsur kalması krizi derinleştiriyor. Dünyanın en büyük konteyner taşımacılığı firmalarından bazılarının gemileri mayıs ayından beri limanlardan ayrılamıyor. Bu küresel tıkanıklık, dünyanın geri kalanındaki nakliye ücretlerinin de artmasına neden oldu.
Yunanistan merkezli bazı tanker işletmecileri, tarihi düzeyde yükselen navlun fiyatları sayesinde ilk çeyrek gelirlerini yüzde 200’den fazla artırdıklarını bildirdi. Sektör temsilcileri, boğaz yeniden açılsa bile hasarın onarılması, aylardır mahsur kalan mürettebatın değiştirilmesi ve petrol sahalarının yeniden üretime geçmesinin zaman alacağını, bu yüzden küresel piyasalarda güvenin geceden sabaha inşa edilemeyeceğini vurguluyor.
