<\/p>\n
<\/p>\n
\n\tT\u00fcrkiye’de 4207 say\u0131l\u0131 “T\u00fct\u00fcn \u00dcr\u00fcnlerinin Zararlar\u0131n\u0131n \u00d6nlenmesi ve Kontrol\u00fc Hakk\u0131nda Kanun” ile ilgili 2008 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan d\u00fczenlemelerle kamuya a\u00e7\u0131k t\u00fcm kapal\u0131 alanlarda t\u00fct\u00fcn \u00fcr\u00fcnlerinin t\u00fcketilmesi yasakland\u0131.<\/p>\n
\n\t\u0130lgili yasan\u0131n kapsam\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesiyle birlikte 19 Temmuz 2009 tarihinden itibaren \u00f6zel hukuk ki\u015filerine ait olan lokanta, kahvehane, kafeterya ve birahane gibi i\u015fletmelerde de t\u00fct\u00fcn \u00fcr\u00fcnlerinin t\u00fcketilmesi yasakland\u0131. Bu kapsamda, ikamete mahsus konutlar hari\u00e7 t\u00fcm kapal\u0131 alanlarda sigara i\u00e7me yasa\u011f\u0131 getirildi.<\/p>\n
\n\tBu yasa\u011f\u0131n getirilmesindeki temel ama\u00e7 ise sigara kullanmad\u0131\u011f\u0131 halde ba\u015fkalar\u0131n\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 sigara duman\u0131ndan zarar g\u00f6ren ki\u015filerin korunmas\u0131 oldu.<\/p>\n
\n\t\u00d6te yandan, 19 Temmuz 2009 itibar\u0131yla T\u00fcrkiye, D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) verilerine g\u00f6re, t\u00fct\u00fcn kontrol\u00fcne y\u00f6nelik en geni\u015f kapsaml\u0131 yasas\u0131 olan Bermuda, Yeni Zelanda, Uruguay, \u0130ngiltere ve \u0130rlanda’dan sonra d\u00fcnyadaki 6’nc\u0131, Avrupa’daki 3’\u00fcnc\u00fc \u00fclke konumuna geldi.<\/p>\n
\n\tSa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 ilgili kurumlar taraf\u0131ndan sigara duman\u0131na pasif maruziyetin \u00f6nlemesi amac\u0131yla \u00fclke genelinde d\u00fczenli olarak denetimler ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor.<\/p>\n
\n\tAA muhabirinin \u0130stanbul \u0130l Sa\u011fl\u0131k M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden ald\u0131\u011f\u0131 bilgiye g\u00f6re, kentte bu y\u0131l itibar\u0131yla denetim yapan 145 personelden olu\u015fan 65 ekip bulunuyor.<\/p>\n
\n\tDenetimler, yetkili ekiplerce “serbest denetim”, “ihbar denetimi, “takip denetimi” ve “\u00e7apraz denetim” \u015feklinde y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
\n\tKapal\u0131 alanda sigara yasa\u011f\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde ekiplerce, 5 y\u0131lda 1 milyon 349 bin 147 i\u015fletme denetlenirken, kapal\u0131 mekanda t\u00fct\u00fcn kullan\u0131m\u0131na izin verdi\u011fi tespit edilen 25 bin 970 i\u015f yerine 694 milyon 666 bin 994 lira para cezas\u0131 uyguland\u0131.<\/p>\n
\n\tBu kapsamda, 2022’de 218 bin 157, 2023’te 379 bin 826, 2024’te 308 bin 567 ve 2025’te 332 bin 192 i\u015fletmede denetim yap\u0131ld\u0131, bu y\u0131l\u0131n ilk 6 ay\u0131nda ise 110 bin 405 denetim ger\u00e7ekle\u015ftirildi.<\/p>\n
\n\tDenetimlerde yasa\u011fa uymayan i\u015fletme say\u0131s\u0131 ise y\u0131llara g\u00f6re s\u0131ras\u0131yla 3 bin 210, 3 bin 26, 4 bin 950, 8 bin 305 ve 6 bin 479 olarak kay\u0131tlara ge\u00e7ti.<\/p>\n
\n\t\u0130hlal tespit edilen i\u015fletmelere kesilen idari para cezas\u0131 y\u0131llara g\u00f6re art\u0131\u015f g\u00f6sterirken, en fazla ceza tutar\u0131 ge\u00e7en y\u0131l ger\u00e7ekle\u015fti. Buna g\u00f6re 2022’de kesilen toplam ceza tutar\u0131 22 milyon 263 bin 642 lira olurken, 2023’te bu rakam 33 milyon 47 bin 275 lira, 2024’te 154 milyon 579 bin 277 lira, 2025’te 278 milyon 960 bin 429 lira oldu.<\/p>\n
\n\tBu y\u0131l\u0131n ocak-may\u0131s d\u00f6neminde ise yasa\u011fa uymayan i\u015fletmelere 205 milyon 816 bin 371 lira ceza uyguland\u0131.<\/p>\n
\n\tYasa\u011f\u0131 ihlal eden baz\u0131 i\u015fletmelere ge\u00e7ici kapatma cezas\u0131 da verildi. Bu kapsamda 2022-2026 d\u00f6neminde kentteki 681 i\u015fletmeye kapatma cezas\u0131 uyguland\u0131.<\/p>\n
\n\t\u00d6te yandan, ilgili y\u0131llar aras\u0131nda yasa\u011f\u0131 ihlal etti\u011fi tespit edilen 1.958 ki\u015fiye de idari para cezas\u0131 verildi.<\/p>\n
\n\tVatanda\u015flar, sigara yasa\u011f\u0131na uymayan i\u015f yeri veya \u015fah\u0131slar\u0131, \u0130l Sa\u011fl\u0131k M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne bildirebilirken, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u0130leti\u015fim Merkezini (SAB\u0130M) 184’\u00fc arayarak \u015fikayette bulunabiliyor.<\/p>\n
\n\tBu kapsamda \u0130stanbul’da, 2022-2026 d\u00f6neminde ihbar \u00fczerine toplam 36 bin 509 denetimde bulunuldu.<\/p>\n
\n\tYe\u015filay Bilim Kurulu \u00dcyesi Prof. Dr. Hasan Volkan Kara, dumans\u0131z hava sahas\u0131 uygulamas\u0131n\u0131n d\u00fcnyada T\u00fcrkiye’nin \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapt\u0131\u011f\u0131 konulardan biri oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
\n\t\u0130stisnas\u0131z b\u00fct\u00fcn kapal\u0131 alanlar\u0131 kapsayan bu uygulama sayesinde \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ispatl\u0131 t\u00fct\u00fcn\u00fcn hem vatanda\u015flara hem de \u00e7evreye zarar vermesinin engellenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Kara, “T\u00fct\u00fcn\u00fcn, sigaran\u0131n d\u00fcnyaya zarar olarak hesab\u0131n\u0131 yapacak olursak y\u0131lda 8 milyon ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybediyor. 8 milyon \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir rakam. \u00c7\u00fcnk\u00fc 3,5 y\u0131l s\u00fcren pandemide toplamda 7 milyon ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
\n\tKara, insanlar sigaradan uzakla\u015ft\u0131r\u0131labilirse sigara kaynakl\u0131 \u00f6l\u00fcmlerin de engellenebilece\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek, “8 milyon \u00f6l\u00fcm\u00fcn 1,2 milyonu pasif duman maruziyetinden. Yani kendisi sigara i\u00e7meyip dumana maruz kalan insanlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 kaybetmesi. \u0130\u015fte dumans\u0131z hava sahas\u0131n\u0131n \u00f6nemli konular\u0131ndan biri de bu.” dedi.<\/p>\n
\n\tKapal\u0131 alanlarda sigara ve duman\u0131n olmamas\u0131n\u0131n, sigara kullanmayan ki\u015filerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumakla ilgili \u00e7ok \u00f6nemli bir davran\u0131\u015f oldu\u011funu vurgulayan Kara, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
\n\t“Peki sadece dumana maruz kald\u0131\u011f\u0131nda m\u0131 insanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 tehlikeye giriyor? Maalesef hay\u0131r. Sigara i\u00e7ilen, duman teneff\u00fcs edilen ortamlarda zararl\u0131 madde, partik\u00fcl ve gazlar\u0131n 3 ila 6 ay boyunca as\u0131l\u0131 kald\u0131\u011f\u0131, ortama n\u00fcfuz etti\u011fi ve bu d\u00f6nemde kullan\u0131lmaya devam edilen ortama girip \u00e7\u0131kan insanlar\u0131n hayat\u0131n\u0131 tehlikeye att\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Bu nedenle dumans\u0131z hava sahas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli koruyuculu\u011fu, sigara kullanmayan ki\u015filerin hayat\u0131n\u0131 korumak. Peki dumans\u0131z hava sahas\u0131 bunun d\u0131\u015f\u0131nda bize ne sa\u011fl\u0131yor? Bir kere toplumda, Ye\u015filay, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 ve b\u00fct\u00fcn otorite, sigara i\u00e7menin g\u00f6r\u00fcnebilir oldu\u011funu ortadan kald\u0131rmak zorunday\u0131z. \u00c7ocuklar, gen\u00e7ler, \u00e7evrelerinde sigara i\u00e7meyi normal alg\u0131layacak her maruziyetten maalesef olumsuz etkileniyor. Bu nedenle kapal\u0131 alanlarda, topluma a\u00e7\u0131k alanlarda, daha do\u011frusu belirlenen yerler d\u0131\u015f\u0131nda sigara i\u00e7menin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7memiz gerekiyor.”<\/p>\n
\n\tProf. Dr. Kara, Ye\u015filay ve Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu konuda fark\u0131ndal\u0131k artt\u0131r\u0131c\u0131 e\u011fitim programlar\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, ilkokullara, ortaokullarda ve liselerde e\u011fitici e\u011fitimleri verdi\u011fini anlatarak, bununla gelecek nesillerin dumans\u0131z, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ortama kavu\u015fmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lad\u0131klar\u0131n\u0131 dile getirdi.<\/p>\n
\n\tBu kapsamda \u00fccretsiz sigara b\u0131rakma tedavileri sunuldu\u011funu kaydeden Kara, “Ye\u015filay Dan\u0131\u015fmanl\u0131k Merkezlerinde, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 sigara b\u0131rakma polikliniklerinde, ila\u00e7lar dahil \u00fccretsiz hizmet veriyoruz. Bu \u015fekilde sigara i\u00e7meye devam eden ki\u015filerin say\u0131s\u0131n\u0131 ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmay\u0131 azaltmaya gayret ediyoruz. Vatanda\u015f olarak \u00fczerimize ne d\u00fc\u015f\u00fcyor? Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klarda en iyi tedavi hi\u00e7 ba\u015flamamak. Sigaran\u0131n sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131 oldu\u011funu biliyoruz. Bu bilgiyi davran\u0131\u015fa \u00e7evirmemiz, sigara kullanmamam\u0131z laz\u0131m. \u00c7evremizde sigara kullanan kimse varsa onu da ikna etmemiz, bu zararl\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131ktan uzak durmas\u0131n\u0131 sa\u011flamam\u0131z gerekiyor.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
\n\tKara, kapal\u0131 bir\u00e7ok ortamda sigaran\u0131n kullan\u0131labildi\u011fi d\u00f6nemlerde sigara kullanmayan ki\u015filerin sa\u011fl\u0131ks\u0131z havay\u0131 soluma mecburiyetinde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u015fu anki yasalar\u0131n ise bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti\u011fini belirtti.<\/p>\n
\n\tBu konuda vatanda\u015flara da sorumluluk d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcne i\u015faret eden Kara, “Temiz, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir hava herkesin hakk\u0131. Bu konuda bizim de \u00e7aba i\u00e7inde olmam\u0131z gerekiyor. \u0130hlalleri g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde l\u00fctfen bildirelim. Sigara kullanan bireylere, olumlu anlamda b\u0131rakmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde telkinlerde bulunal\u0131m. Profesyonel destek almalar\u0131 i\u00e7in onlar\u0131 y\u00f6nlendirelim. \u00c7ocuklar\u0131n ve gen\u00e7lerin bu \u00fcr\u00fcnlere ba\u015flamamas\u0131 i\u00e7in elimizden gelen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapal\u0131m.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n