Avustralyalı araştırmacıların kanseri önlemek için özel olarak geliştirilen dünyanın ilk aşısını yaratmasının üzerinden 20 yıl geçti. HPV aşısı sayesinde Avustralya, dünyada rahim ağzı kanserini ortadan kaldıran ilk ülkelerden biri olma yolunda ilerliyor.
Şimdi Avustralyalı bilim insanlarının öncülük ettiği araştırmalar, bu kez cilt kanseri için yeni bir dönüm noktasına ulaştı.
İlk kişiselleştirilmiş mRNA kanser aşısı, faz 3 klinik denemesinde başarılı oldu ve melanomun nüksetme veya ölüme neden olma riskini tek başına standart immünoterapiye kıyasla yüzde 42 oranında azalttı. Sonuçlar bilim insanlarının beklediğinden bile daha iyi geldi.
Küresel baş araştırmacı, Avustralya Melanom Enstitüsünden tıbbi onkolog Georgina Long, sonuçları 2026 Avrupa Tıbbi Onkoloji Derneği Kongresi’nde sundu. Sonuçların New England Journal of Medicine dergisinde yayımlanması bekleniyor.
Kanser tedavisinde temel bir değişim
Long, bu bulguların kansere yaklaşımda temel bir değişim olduğunu ve melanomun nüksetme veya ölüm riskini azaltmak için bağışıklık sistemini daha kişiselleştirilmiş bir şekilde kullandığını söyledi. Bunun, kanser ilacı geliştirme tarihinde daha önce başarılamadığını belirtti.
Denemeye dahil olmayan Amerikan Kanser Araştırmaları Derneği seçilmiş başkanı tıbbi onkolog Robert Vonderheide, The New York Times’a verdiği demeçte, deneme sonuçlarının en büyük dönüm noktalarıyla aynı seviyede olduğunu söyledi.
Moderna ve Merck tarafından geliştirilen mRNA aşısı, ameliyattan sonra melanomun geri dönmesini durdurmak için tasarlandı. Araştırmacılar önce her hastadaki tümörü dizilişine ayırıyor ve ardından bu tümörün parmak izini vücuttaki diğer sağlıklı hücrelerden neyin ayırdığını buluyor. Bu bilgilere dayanan bir aşı, hastanın kendi bağışıklık sistemi için kanserin kişiselleştirilmiş bir aranıyor posterini oluşturuyor.
Long, bunun mRNA olarak iletildiğini, böylece vücudun kendi hücrelerinin posteri bağışıklık sistemine göstererek tam olarak neye dikkat etmesi ve neye saldırması gerektiğini gösterdiğini söyledi. İlaç, Keytruda adı verilen mevcut bir immünoterapiyle birlikte çalışıyor.
Kanser hücrelerinin sahte bir dostça el sıkışmayla bağışıklık sistemini kandırabildiğini ve böylece bağışıklık sisteminin kanser hücresini normal sandığını açıklayan Long, pembrolizumabın bu el sıkışmayı engelleyerek bağışıklık hücrelerinin kanseri tanımasını ve ona saldırmasını sağladığını ancak bunun herkes için aynı ilaç olduğunu ifade etti. Pembrolizumab ile birlikte kullanılacak bir tedaviyi kişiselleştirmek sonuçları iyileştiriyor.
Umut verici sonuçlar
Faz 3 klinik denemesine dünya çapında 157 merkezden bin 100’den fazla hasta katıldı ve sonuçlar 2024 yılında yayımlanan faz 2 denemesindeki etkileyici bulguları destekliyor. Tedaviye başladıktan altı ay sonra kansersiz kalan hastalar için melanomun nüksetme veya ölüm riskindeki azalma, tek başına pembrolizumaba kıyasla yüzde 58 oldu.
mRNA aşısı Avustralya veya Amerika Birleşik Devletleri’ndeki hastalar için henüz mevcut değil ancak sonuçlar düzenleyici bir inceleme sürecine girdi. Bu sürecin ülkeye bağlı olarak birkaç yıl sürebileceği belirtiliyor.
Dünyadaki en yüksek melanom oranlarından birine sahip olan Avustralya’da her altı saatte bir kişi bu kanserden hayatını kaybediyor. Kanserin nüksetmesini durdurabilecek bir aşı çok sayıda hayat kurtarabilir.
mRNA teknolojisinden faydalanabilecek tek alan cilt kanseri değil. Long, melanomda başarılı olan bu kavram kanıtının, kanseri tedavi etme şeklimizde temel bir değişimin başlangıcını işaret edebileceğini ve hastaların daha uzun süre kansersiz kalmasına yardımcı olabileceğini söyledi.
Avustralya Melanom Enstitüsünden tıbbi onkolog Alex Menzies de bu görüşe katılıyor. Menzies, yakın gelecek için umutlarının sadece ilerlemiş hastalığı olan melanom hastaları için değil, aynı zamanda mevcut immünoterapilerin pek etkili olmadığı diğer kanser türlerine sahip olanlar için de sonuçları iyileştirmesi olduğunu açıkladı.
Bu heyecan verici bir fikir olsa da henüz yapılması gereken çok iş var. Son zamanlarda, kolorektal kanser ile baş ve boyun kanseri için mRNA aşılarını test eden birkaç randomize deneme nüksetmeyi azaltmada başarısız oldu. Bu durum en yeni sonuçları daha da önemli kılıyor.
Long, denemenin bir hastanın kendi tümörünün benzersiz imzasından oluşturulan tedavinin, kontrol noktası inhibitörü immünoterapisiyle birlikte çalışarak bağışıklık sistemini kalan kanser hücrelerini bulup yok etmesi için keskinleştirebileceğini gösterdiğini söyledi. E-postanın iletişim kurma şeklimizi dönüştürmesi gibi kişiselleştirilmiş neoantijen tedavisinin de kanseri tedavi etme şeklimizi dönüştürme potansiyeline sahip olduğunu sözlerine ekledi.
