Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), yabancı uyruklular için farklı nikah ücreti uygulayan Çanakkale Belediyesine, ayrımcılık yasağını ihlal ettiği gerekçesiyle 256 bin 357 lira idari para cezası verdi.
TİHEK’in kararına göre, 2024 yılında Çanakkale Belediyesinin 2025 yılı ücret tarifesinde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için 2 bin 500 lira olarak belirlenen nikah kıyma ücretinin yabancı uyruklular için 25 bin lira olarak uygulanacağına ilişkin haberler üzerine kurul resen inceleme başlattı.
İnceleme kapsamında belediyeden alınan yazılı görüşte, yabancı unsurlu evliliklerde İçişleri Bakanlığınca sağlanan e-Belediye Evlendirme Modülü’nün yabancı uyrukluları kapsamaması nedeniyle evrakların konsolosluk, elçilik, valilik veya kaymakamlıklar aracılığıyla ayrıca teyit edildiği belirtildi.
Belediye, bu işlemlerin daha fazla personel, zaman ve idari kaynak gerektirdiğini savundu.
Ayrıca 2025 öncesinde nikah hizmetlerinin ücretsiz sunulması nedeniyle Türkiye’nin farklı illerinden yabancı uyruklularla evlenmek isteyen kişilerin yoğun başvuru yaptığını, bunun Çanakkale’de ikamet eden vatandaşların nikah işlemlerinin aksamasına yol açtığını belirten belediye, hizmet sınırları içinde ikamet eden vatandaşlara öncelik verilmesi amacıyla ücret tarifesinde değişikliğe gidildiğini bildirdi.
TİHEK’in incelemesinde, uygulanan ücret farkını haklılaştıracak ölçüde ek mali yükün somut verilerle ortaya konulamadığı vurgulandı.
Yabancı uyruklu kişilerden Türk vatandaşlarına uygulanan standart nikah ücretlerine ek ücret alınmasını, karşılaştırılabilir durumdaki kişiler arasında farklı muamele olarak değerlendiren kurul, uygulamanın ayrımcılık yasağını ırk ve etnik köken temelinde ihlal ettiğine, Çanakkale Belediye Başkanlığı hakkında üst sınırdan 256 bin 357 lira idari para cezası uygulanmasına karar verdi.
Kararın gerekçesinden
Kurul kararında, belediyenin belirttiği teyit işlemlerinin büyük ölçüde kısa süreli yazışmalar ile telefon veya e-posta görüşmelerinden oluştuğuna işaret ederek, bunların uygulanan ücret farkını haklılaştıracak ölçüde ek mali yük oluşturduğunun somut verilerle ortaya konulmadığı vurgulandı.
Kararda, yabancı uyruklulara uygulanan ücret farkının evlenme hakkına erişim bakımından da orantısız bir kısıtlama oluşturduğu belirtildi.
Belediyenin ücretsiz nikah uygulamasının yerel vatandaşların işlemlerinde aksamalara yol açtığı yönündeki savunmasının da somut verilerle desteklenmediğine dikkat çekilen kurul kararında, şunlar kaydedildi:
“Çanakkale Belediye Meclisinin 2025 Mali Yılı Ücret Tarifesi ile aynı niteliği koruyarak yürürlüğe konulan 2026 Mali Yılı Ücret Tarifesinde yer alan yabancı uyruklulara uygulanmak üzere belirlenen ek nikah kıyma ücreti düzenlemesinin, evlenme ve aile kurma hakkı kapsamında nikah hizmetine erişim bakımından haklılaştırılamayan, orantısız ve makul bir gerekçeye dayanmayan farklı bir muamele oluşturduğu, bu itibarla 6701 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinde güvence altına alınan ayrımcılık yasağının ırk ve etnik köken temellerinde ihlal edildiği kanaatine varılmıştır.”
