6 Şubat depremlerinin ardından restorasyonları tamamlanan Diyarbakır’daki 5 ve Bingöl’deki 1 cami yarın cuma namazıyla yeniden ibadete açılacak.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Diyarbakır ve Bingöl’de onarımı tamamlanan asırlık 6 mabedin yeniden cemaatle buluşacağını açıkladı.
“6 Şubat depremlerinin ardından Vakıflar Genel Müdürlüğümüzce restorasyonlarını tamamladığımız Diyarbakır’daki Ali Paşa, Melik Ahmet Paşa, Parlı Safa, Cafer-i Tayyar ve Hanbaşı camileri ile Bingöl’deki Balaban Bey Camisi’ni yarın, 2 Ekim’de cuma namazıyla yeniden ibadete açıyoruz.” ifadelerini kullanan Bakan Ersoy, her bir eserde bilimsel çalışmalarla deprem hasarlarını giderdiklerini ve yapıları güçlendirdiklerini belirtti.
Bakan Ersoy, şunları kaydetti:
“Tarihi taş işçiliğinden çinilere, ahşap unsurlardan kalem işlerine kadar ecdat yadigarı mirasımızı özgün dokusunu koruyarak ihya ettik. Şehirlerimizin hafızasını yaşatan, asırlardır aynı saflarda buluştuğumuz mabetlerimizi geleceğe taşıyor, vakıf mirasımızı koruyarak deprem bölgesinin yaralarını sarmaya devam ediyoruz. Bu kıymetli eserlerimizin ihyasında emeği geçen herkese teşekkür ediyor, Diyarbakır ve Bingöl’ümüze hayırlı olmasını diliyorum.”
Parlı Safa’nın ağır hasarlı minaresi güçlendirildi
Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, altı eserin toplu açılış programı, Diyarbakır’ın Sur ilçesindeki Ali Paşa Camisi’nde gerçekleştirilecek.
Hadım Ali Paşa tarafından 16. yüzyılda yaptırılan Ali Paşa Camisi’nde, depremlerin ardından ortaya çıkan statik sorunlar nedeniyle güçlendirme ve restorasyon projeleri bilim heyeti gözetiminde yeniden ele alındı.
Niteliksiz döşemeler, beton örtü ve kirişler kaldırılarak üst örtü Diyarbakır’ın geleneksel dam sistemine uygun biçimde yenilendi. Deprem kaynaklı çatlak ve kopmalar, yapısal güçlendirme ve enjeksiyon uygulamalarıyla giderildi.
Özgün kündekari kepenkler, ahşap minber, tavan kaplamaları ve çiniler ise konservasyon çalışmalarının ardından yeniden yerlerine monte edildi.
15’inci yüzyılda inşa edildiği düşünülen Parlı Safa Camisi’nde, depremlerin özellikle minarede yol açtığı ağır hasar giderildi.
Geniş çatlaklar ve parça kayıpları nedeniyle çelik kuşak ve gergilerle emniyete alınan minarenin temel ve zemin durumu, sondaj, jeofizik inceleme ve araştırma kazılarıyla incelendi.
Minarede ankraj, enjeksiyon ve taş onarımları yapılırken caminin çinileri, döşemeleri, kalem işleri, sıva ve boyaları ile medrese bölümlerindeki çalışmalar da tamamlandı. Yapının özgün mimari karakteri korunarak yapısal güvenliği sağlandı.
Cafer-i Tayyar Camisi ve türbesi yeniden ibadete hazır
İnşa tarihi kesin olarak bilinmeyen Cafer-i Tayyar Camisi ve Türbesi’nde, depremde ağır hasar gören tarihi minare başta olmak üzere yapının farklı bölümlerinde kapsamlı çalışmalar yürütüldü.
Zemin ve temel incelemelerinin ardından duvar, tonoz ve dam örtülerinde onarım ve güçlendirme uygulamaları gerçekleştirildi.
Minarenin depremde bazı taşları yıkılan petek ve külah bölümleri özgün taşlarıyla tamamlandı. Cami ve türbe yeniden ibadete hazır hale getirildi.
Hanbaşı Camisi’nin özgün mimarisi ortaya çıkarıldı
Hacı Muhammed tarafından 1853’te yaptırılan Hanbaşı Camisi’nde, 2022’de başlayan onarım çalışmaları, 6 Şubat depremlerinin ardından bilim heyeti gözetimindeki güçlendirme ve restorasyon uygulamalarıyla sürdürüldü.
Enjeksiyon yöntemiyle güçlendirilen yapıda betonarme eklentiler kaldırıldı, çatı ve cepheler özgün dokusuna uygun biçimde yenilendi. Son cemaat yeri ve harim bölümündeki çalışmalarla caminin özgün mimari unsurları ortaya çıkarıldı.
1587-1591 yıllarında yaptırılan Melik Ahmet Paşa Camisi’nde, depremlerin ardından kubbe, tromplar ve taşıyıcı duvarlarda tespit edilen çatlaklara yönelik onarım ve güçlendirme çalışmaları gerçekleştirildi.
Yapının temel durumu sondaj, araştırma kazısı ve jeoradar çalışmalarıyla incelendi. Kubbe ve kasnak güçlendirilirken zemin ve duvarlarda enjeksiyon uygulamaları yapıldı. Kurşun örtü, sıva, halı ve kalem işi çalışmalarının tamamlanmasıyla tarihî cami yeniden cemaatini ağırlamaya hazırlandı.
Bingöl’de Akkoyunlu mirası ihya edildi
Akkoyunlu döneminden günümüze ulaşan Balaban Bey Camisi’nde, depremde ağır hasar gören minare kontrollü biçimde sökülerek özgün yapım tekniklerine uygun şekilde yeniden inşa edildi.
Caminin çatı, avlu, harim ve mahfil bölümlerinde onarımlar yapıldı. Ahşap döşemeler ile elektrik ve mekanik tesisatlar yenilendi.
Abdesthane çalışmalarının ve diğer işlerin de tamamlanmasıyla yapının özgün mimari bütünlüğü yeniden sağlandı.
