BirdLife International’ın dört yılda bir yayımladığı rapor, göçmen kuşların karşı karşıya olduğu tehdidin boyutunu ortaya koyuyor. Rapora göre son 150 yılda 7 göçmen kuş türünün nesli tükendi veya tükenmiş olabileceği değerlendiriliyor.
2025 yılında ince gagalı kervançulluğu da nesli tükenen türler arasına eklendi. Bu, son yüzyıllarda Avrasya ve Afrika ana karalarında kaydedilen ilk küresel kuş neslinin tükenmesi oldu.
En büyük tehdit insan faaliyetleri
Kuşların göç sırasında kullandığı yaşam alanlarının yok edilmesi, popülasyonlardaki düşüşün başlıca nedenleri arasında yer alıyor. Yoğun tarım, sürdürülemez avcılık, kirlilik, istilacı türler ve iklim değişikliği de göçmen kuşlar üzerindeki baskıyı artırıyor.
Özellikle deniz kuşları ve kıyı kuşları, deniz habitatları ile kıyı sulak alanlarının kaybından ciddi şekilde etkileniyor.
Milyonlarca kuş yasa dışı öldürülüyor
Tehdidin boyutu yasa dışı avcılıkta da görülüyor. Avrupa, Akdeniz, Kafkasya ve Arap Yarımadası’nda her yıl 13,1 milyon ila 42,7 milyon göçmen kuşun yasa dışı olarak öldürüldüğü veya yakalandığı tahmin ediliyor.
Göçmen kuşların kullandığı önemli 1099 biyolojik çeşitlilik alanının da yüzde 58’inin son 10 yıldaki bilimsel izlemelerde kötü veya çok kötü durumda olduğu belirlendi.
Koruma çalışmaları sonuç veriyor
Ancak rapor, doğru koruma önlemlerinin işe yaradığını gösteren örneklere de yer veriyor.
Avustralya’daki Macquarie Adası’nda istilacı türlerin ortadan kaldırılmasının ardından mavi petrel ve diğer göçmen deniz kuşlarının popülasyonları yeniden artmaya başladı. Çin’de ise kıyı çamur düzlüklerindeki istilacı bitkilerin temizlenmesiyle 37 bin 553 hektarlık alan yeniden restore edildi.
Uzmanlara göre bu örnekler, göç yolları boyunca yürütülecek koruma çalışmalarının kuş popülasyonlarının yeniden toparlanmasına yardımcı olabileceğini gösteriyor.
Göç yollarının tamamı korunmalı
Raporun yayımlandığı Nairobi’deki Küresel Göç Rotaları Zirvesi’nde ülkeler, bilim insanları ve çevre kuruluşları göçmen kuşların kullandığı güzergâhların korunması için yeni taahhütlerde bulundu.
Üç kalkınma bankası da göç yollarındaki habitatların korunması ve restore edilmesi amacıyla 6 milyar dolardan fazla finansman sağlayacak.
