Denizden toplanan verilerin sanal ortamda modellenmesiyle “dijital ikizi” oluşturulacak İzmit Körfezi’nin geleceği için bilime dayalı etkili yönetim stratejileri geliştirilecek.
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ile Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Deniz Bilimleri Enstitüsü iş birliğinde yürütülen “İzmit Körfezi Dijital İkiz Çalışması”, bu yılın başında hayata geçirildi.
İzmit Körfezi’ndeki kirlilik ve besin yüklerinin belirlenmesi, su kalitesinin izlenmesi ve iyileştirme senaryolarının test edilmesini amaçlayan çalışma kapsamında Körfez’in hidrodinamik ve ekolojik yapısının sanal ortamda modellenebilmesi için denizden kapsamlı veriler toplanıyor.
Bu doğrultuda ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsüne bağlı “Bilim-2 Araştırma Gemisi” ile Körfez’de araştırma ve örnekleme çalışmaları yapıldı.
Deniz seferinde 27 istasyonda su kolonuna ilişkin daha ayrıntılı ve yüksek çözünürlüklü veriler elde etmek amacıyla “Scanfish” cihazı kullanılarak denizdeki sıcaklık, tuzluluk, derinlik, çözünmüş oksijen, klorofil ve bulanıklık gibi parametreler incelendi.
Yaklaşık 2 yıl sürmesi öngörülen çalışma çerçevesinde kirlilik risklerinin öngörülmesi ve Körfez’in geleceğine yönelik bilimsel kararların geliştirilmesi hedefleniyor.
“Toplanan veriler dijital ortama aktarılacak”
ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Mantıkçı, İzmit Körfezi’nin “dijital ikizi”ni oluşturma çalışmalarının sürdüğünü söyledi.
Hazırlanan strateji belgesi ve karasal girdi çalışmalarının ardından Körfez’de çalışmaya başladıklarını belirten Mantıkçı, burayı tamamen sayısallaştırarak ve modelleştirerek karar vericilere destek olmaya çalıştıklarını kaydetti.
Mantıkçı, 27 istasyonda denizden fiziksel, kimyasal ve biyolojik örnekler aldıklarını belirterek “Ayrıca ‘Scanfish’ dediğimiz cihazla da 50 mil boyunca Körfez’in doğusundan batısına ayrıntılı, yüksek çözünürlüklü ölçümler yapacağız. Bunun amacı Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin daha sağlıklı ve temiz İzmit Körfezi için çalışmalar yapması.” dedi.
Ölçülen biyolojik parametreler arasında “fitoplankton” denilen canlıların da bulunduğunu aktaran Mantıkçı, denizdeki oksijeni, besin tuzlarını, suyun sıcaklığını ve tuzluluğunu ölçtüklerini dile getirdi.
Mantıkçı, İzmit Körfezi’nden Marmara Denizi’ne ve tersine akıntıları da yerinde incelediklerini anlatarak “Topladığımız verileri sanal ortama geçireceğiz ve orada simülasyon yapacağız. Denizdeki fiziksel, kimyasal, biyolojik parametrelerin hepsini simüle edeceğiz. Bu simülasyonla ‘Gelecekte İzmit Körfezi neye evrilecek?’ buna bakacağız. Bu, iklim değişikliği, fazla kirlilik girdisi veya deniz çevresinin planlanması için karar destek sistemi olacak.” diye konuştu.
Sonraki aşamada Osmangazi Köprüsü mevkisine “ADCP (Akustik Doppler Akım Profilleyicisi)” denilen akıntı ölçer cihazının yerleştirileceğini belirten Mantıkçı, “Bununla 365 gün kesintisiz Körfez’e giren ve çıkan su kütlesini ölçeceğiz. İnsansız sualtı aracıyla da mevsimsel olarak daha yüksek çözünürlüklü sıcaklık, tuzluluk, oksijen gibi parametreleri sürekli izleyerek dijital ikiz için yeni veriler toplayacağız. Yüksek çözünürlüklü veri dijital ikiz için çok önemli. Bunlar anlık veriler olacak. Yani yaşayan bir sistem olacak bu dijital ikiz sistemi.” ifadelerini kullandı.
“Körfez’imizin sadece bugününü değil, yarınını da bilimsel akılla yöneten vizyonla ele alıyoruz”
Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanı Birol Balcı da çevre koruma çalışmalarının tercih değil, gelecek nesillere karşı en temel sorumluluklardan olduğunu söyledi.
Bu anlayışla yürüttükleri İzmit Körfezi Doğu Baseni Dip Çamuru Temizleme Projesi’ni anlatan Balcı, 2008 yılından bu yana TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi işbirliğiyle su kalitesini düzenli takip ettiklerini, deniz süpürgeleriyle deniz dibindeki kirliliği temizlediklerini söyledi.
Balcı, 2023 yılından beri İstanbul Üniversitesi ile dip çamuru temizliğinin bölgede oluşturduğu biyolojik değişimleri de takip ettiklerini dile getirerek Körfez’de balık popülasyonunu artırmaya yönelik çalışmalar yürüttüklerini kaydetti.
“İzmit Körfezi Dijital İkiz Çalışması”nın, vizyonlarının zirvesinde yer aldığına işaret ederek Balcı, “2026 yılı itibarıyla ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü ile başlattığımız İzmit Körfezi’nin dijital ikiz projesiyle gerçek zamanlı verilerle Marmara Denizi için bilimsel temelli ve sürdürülebilir yönetim modelini temel alıyoruz. Körfez’in hareketlerini ve değişimlerini anbean takip ederek gelecekteki çevresel durumları önceden görmeyi hedefliyoruz. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi olarak doğaya ve gelecek nesillere olan sorumluluğumuzun gereği Körfez’imizin sadece bugününü değil, yarınını da bilimsel akılla yöneten vizyonla ele alıyoruz. Kirlilik risklerini önceden görerek İzmit Körfezi’ni hak ettiği temiz dereceye taşımak için projelerimizi kararlılıkla sürdürüyoruz.” diye konuştu.
