Norveç’teki Svalbard Küresel Tohum Deposu, gelecekteki olası felaketlere karşı insanlığın en büyük güvencesi olarak bilinse de doğanın kendi tohum bankası çok daha geniş bir alanı kapsıyor.
Ayaklarımızın altında, toprakta ve dökülen yaprakların arasında biriken tohum rezervleri gezegenin en büyük tohum deposunu oluşturuyor.
Nature Communications dergisinde yayımlanan kapsamlı bir araştırma, 94 ülkeden toplanan 3 binden fazla toprak örneğini inceleyerek bu yer altı hazinesinin boyutlarını ve karşı karşıya olduğu tehditleri gün yüzüne çıkardı.
Her metrekarede ortalama 5 bin tohum bulunuyor
Yedi kıtadaki kara, sulak alan ve sucul ekosistemleri kapsayan analizler, dünya genelinde toprak yüzeyinin her bir metrekaresinde ortalama 5 binden fazla tohumun saklı olduğunu gösteriyor.
Rüzgar, taşkınlar ve doğal dökülmelerle toprağa karışan bu devasa rezerv, yangın veya aşırı hava olayları sonrasında yüzeydeki bitki örtüsünün yeniden canlanmasını sağlayan en kritik savunma mekanizması olarak kabul ediliyor.
Tohum yoğunluğu ile tür çeşitliliği örtüşmüyor
Verileri küresel ölçekte değerlendiren araştırmacılar, tohumların yoğunluğu ile tür çeşitliliği arasında belirgin bir tezat tespit etti.
Çok sayıda farklı bitki türüne ait tohum barındıran toprakların toplam tohum sayısı bakımından zayıf kaldığı, tohum sayısının çok yüksek olduğu tarım arazisi gibi bölgelerde ise tür çeşitliliğinin son derece düşük olduğu görüldü.
Örneğin tür zenginliği yüksek olan tropikal ekosistemlerde tohum yoğunluğunun düşük seviyelerde kaldığı belirlendi.
İnsan tahribatı yer altındaki tohum rezervini de vuruyor
Araştırmanın en endişe verici bulgusu ise insan kaynaklı faaliyetlerin yer altındaki tohum çeşitliliği üzerindeki yıkıcı etkisi oldu. El değmemiş doğal alanlardaki tohum bankalarının, tahrip edilmiş ve bozulmuş alanlara kıyasla çok daha zengin bir tür çeşitliliğine sahip olduğu saptandı.
Yeryüzündeki bitki örtüsünde yaşanan biyoçeşitlilik kaybının yer altına da birebir yansıdığını vurgulayan uzmanlar, tohum zenginliğinin azalması nedeniyle tahrip olan ekosistemlerin kendi kendine iyileşme ve yeniden canlanma potansiyelinin ciddi biçimde sınırlanabileceği uyarısında bulunuyor.
