Karbon kirliliğinin küresel sıcaklıkları yükseltmesiyle birlikte küçük yangınların devasa afetlere dönüşmesine yol açan sıcak, kuru ve rüzgarlı hava koşulları Avrupa’nın daha geniş bir kesimini etkisi altına alacak.
Araştırmacıların modellediği ve küresel ısınmanın sanayi öncesi seviyelerin 3,6 derece üzerine çıktığı en kötü senaryoda ise yanan alanların miktarı yaklaşık üç katına çıkacak.
Çalışma, yangın yönetimindeki iyileştirmelerin bu artışları yüzde 70’ten fazla dizginleyebileceğini ancak tamamen ortadan kaldıramayacağını gösteriyor.
Potsdam İklim Etki Araştırmaları Enstitüsü (PIK) ekosistem araştırmacısı ve çalışmanın başyazarı Maik Billing, “Yangın yönetimine yapılan yatırımlar belirli bir sınıra kadar yardımcı olabilir ancak yüksek emisyon yolunda ilerlemeye devam edersek yanan alanlarda yine de güçlü artışlar göreceğiz. Yangın yönetimi iklim krizini azaltmanın yerini tutamaz” değerlendirmesini yaptı.
Araştırma; Fransa, İspanya, İtalya, Hırvatistan ve Yunanistan’ın haftalarca süren dev yangınlarla mücadelesinin ardından İngiltere, Belçika ve Almanya gibi Kuzey Avrupa ülkelerini de vuran büyük yangınların yaşandığı bir dönemde yayımlandı.
600 bin hektardan fazla alan yandı
Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi tarafından yayımlanan verilere göre, AB genelinde bu yangın sezonu 2025 ve 2022’nin ardından kayıtlara geçen en kötü üçüncü sezon olma yolunda ilerliyor. Şu ana kadar 600 bin hektardan fazla alan yanarken, Belçika, Fransa ve Slovakya’da yılın bu dönemi için rekor seviyelere ulaşıldı.
2070-2100 yılları arasındaki yıllık yanan alan projeksiyonlarını 2000-2030 dönemiyle karşılaştıran araştırmacılar, yangın iklimindeki artışın bu değişimin en büyük sürücüsü olduğunu saptadı.
Küresel ısınmanın 1,8 derece ile sınırlandırıldığı iyimser senaryoda bazı bölgeler yangın ikliminde hafif artışlar gösterirken diğerlerinde az değişim yaşandı.
Ancak yüzyılın sonuna kadar 3,6 derecelik ısınmanın öngörüldüğü kötümser senaryoda hemen hemen tüm Avrupa genelinde yangın ikliminin sürekli kötüleştiği tespit edildi. Bilim insanları mevcut politikaların yüzyılın sonuna kadar yaklaşık 2,6 derecelik bir küresel ısınmayla sonuçlanmasını bekliyor.
İkinci bir model kullanan araştırmacılar, yangınla mücadele çabalarını günümüz seviyesinde sabitlemeye kıyasla, söndürme imkanlarındaki sürekli iyileşmelerin kötüleşen yangın ikliminin etkilerini yumuşatabileceğini ve daha serin senaryoda yanan alanı yüzde 92 oranında azaltabileceğini buldu.
1980’lerden bu yana yangın söndürme kabiliyetlerindeki gelişmelerin Güney Avrupa’daki yangın sayısını ve yanan alanı azalttığı bilinse de, küçük yangınların bile kararlılıkla söndürülmesinin paradoksal olarak kalan bitki örtüsü yakıt yükünü artırdığı belirtiliyor.
Bu durum, koşullar uygun olduğunda yangınların aşırı seviyelere ulaşmasına, dolayısıyla daha az sayıda ancak daha şiddetli yangınların çıkmasına neden oluyor.
İspanya’daki Lleida Üniversitesi’nden orman mühendisi Víctor Resco de Dios, orman yangınlarının küresel ısınma yaşanmasaydı bu kadar kötüleşmeyeceğini ve peyzaj yapısının bir asır önceki gibi daha küçük orman alanlarından oluşması halinde etkilerin büyük ölçüde hafifletilmiş olacağını ifade etti.
