James Webb Uzay Teleskobu’nu kullanan uluslararası bir araştırma ekibi, ışığı Dünya’ya yaklaşık 12,5 milyar yılda ulaşan J0148-4214 adlı uzak galakside dikkat çekici bir yapı ortaya çıkardı. Bilim insanları, galaksinin merkezinde ve çevresinde yer alan üç dev kara deliğin gaz bulutlarıyla beslendiğini ve nihayetinde devasa bir birleşmeye doğru sürüklendiğini belirledi. Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlanan bu keşif, evrenin erken dönemlerindeki kara deliklerin nasıl bu kadar kısa sürede devasa boyutlara ulaştığı sorusuna güçlü bir yanıt sunuyor.
James Webb gaz hareketlerini inceleyerek buldu
Oldukça uzak bir mesafede yer alan bu üç kara delik doğrudan görüntülenemese de James Webb Teleskobu’nun gelişmiş tayfölçer donanımı sayesinde tespit edildi. Cihaz, her bir kara deliğin etrafında yüksek hızla dönen hidrojen gazının hareketini ölçerek nesnelerin kütlelerini ve beslenme hızlarını ayrıntılı şekilde hesapladı. Veriler, evrenin gençlik döneminde kara delikleri bir araya getiren dinamik süreçlerin son derece etkin çalıştığını doğruladı.
Merkezdeki dev ve sınırları aşan küçük komşusu
İncelenen galaksinin merkezinde, aralarında 620 ışık yılı mesafe bulunan iki kara delik yer alıyor. Bunlardan biri Güneş’in 80 milyon katı kütleye sahipken, yanındaki diğer kara delik 600 bin Güneş kütlesiyle görece daha mütevazı bir boyutta kalıyor. Ancak daha küçük olan bu kara delik, teorik olarak kabul edilen maksimum beslenme sınırının üzerinde gaz yutarak olağanüstü bir hızla büyüyor. Bu aşırı beslenme sürecinin yakında yoğun ışıma nedeniyle durması beklense de nesnenin hızla kütle kazanmasını sağlıyor.
Galaksiler arası fırlatılma ihtimali
Sistemin üçüncü üyesi ise galaksi merkezinden 5 bin 500 ışık yılı uzakta bulunuyor ve Güneş’in yaklaşık iki milyon katı kütle taşıyor. Samanyolu’nun merkezindeki kara deliğin yarısı büyüklüğünde olan bu nesnenin geçmişteki bir galaksi birleşmesiyle sisteme katıldığı düşünülüyor. Fizikteki klasik “üç cisim problemi” nedeniyle, merkezdeki dev kütle çekimi bu üçüncü kara deliği diğerleriyle birleştirmek yerine yüksek bir hızla galaksinin dışına doğru fırlatmış olabilir. Gökbilimciler, mevcut teknolojiyle henüz yönü net olarak ölçülemeyen bu nesnenin birleşmeye mi gideceğini yoksa milyarlarca yıldır uzay boşluğunda tek başına mı sürüklendiğini araştırmayı sürdürüyor.
