Hakkari-Van kara yolunda 13 Nisan’da meydana gelen ve etkileri halen devam eden heyelanda yaklaşık 8 milyon metreküp toprağın hareket ettiği belirlendi.
Merkeze bağlı Akçalı köyü mevkisinde yaşanan heyelanda, il merkezi ve ilçelerindeki katı atıkların taşındığı yaklaşık 37 hektar alana kurulu Entegre Katı Atık Tesisi ve Hakkari-Van kara yolu kullanılamaz hale geldi.
Kente ulaşımı durma noktasına getiren heyelanın teknik açıdan değerlendirilmesi, etkilerinin ortaya çıkarılması ve alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü koordinasyonunda, AFAD, Hakkari Belediyesi, Devlet Su İşleri 74. Şube Şefliği ve İl Özel İdaresi’nin teknik personelinin yer aldığı komisyon oluşturuldu.
Heyelanın meydana geldiği alana ekiplerce inklinometre cihazları (zemin hareketlerini ölçen cihaz) yerleştirilerek günlük kayma miktarları raporlaştırıldı. Mobil ölçüm cihazlarıyla da Zap Suyu’nda ve yer altı sularında günlük ölçümler yapıldı.
Kent için yeni katı atık tesisi kurulacak
Elde edilen verilere göre, heyelanda 8 milyon metreküp toprağın hareket ettiği, yer yer yaklaşık 200 metrelik kaymanın gerçekleştiği ve söz konusu alanda hareketliliğin devam ettiği belirlendi.
Alandaki atıkların Zap Suyu’na ulaşmadan taşınması ve söz konusu bölgenin rehabilite edilerek yeniden doğaya kazandırılması amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce “Entegre Katı Atık Tesisi’nin Rehabilite Edilmesi ve Doğaya Kazandırılması” projesi hazırlandı.
Sonbahara kadar hayata geçirilmesi planlanan projeyle heyelan bölgesindeki atıklardan kaynaklanabilecek olumsuzlukların önüne geçilmesi hedefleniyor. Kent için yeni bir katı atık tesisi kurulmasına yönelik çalışmalar ise sürüyor.
“Hazırlanan rapor yol haritası niteliğindedir”
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Cengiz Adıgüzel, 13 Nisan’da Entegre Katı Atık Tesisi’nin de bulunduğu bölgede öngörülemeyen bir heyelanın meydana geldiğini anımsattı.
Heyelan nedeniyle Hakkari-Van kara yolunun kapandığını, DSİ, Karayolları ve İl Özel İdaresi ekipleri ile Milli Savunma Bakanlığının destekleri sonucu açılan alternatif yolla ulaşım sorununun giderildiğini belirten Adıgüzel, şöyle konuştu:
“Entegre Katı Atık Tesisi’nde alınacak önlemlerin belirlenmesi ve yol haritasının ortaya çıkarılması konusunda ilgili kurum müdürlerimizin koordinasyonunda bir komisyon kurduk ve rapor hazırladık. Bu rapor bir yol haritası niteliğindedir. Bakanlığımızdan üst düzey yöneticiler, uzman ekipler 3-4 kez heyelan sahasında incelemelerde bulundu. İstanbul Teknik Üniversitesi ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitesinden profesör hocalarımız, AFAD Başkanlığımızdan üst düzey yetkililer, daire başkanları da geldi” diye konuştu.
Heyelanın meydana geldiği günden bu yana alanda kapsamlı çalışmaların yapıldığını, bununla ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile AFAD Başkanlığından destek aldıklarını belirten Adıgüzel, hazırladıkları raporu ilgili birimlere gönderdiklerini ifade etti.
Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu’ndan da görevlilerin bölgede incelemelerde bulunduğunu anlatan Adıgüzel, şöyle konuştu:
“Katı atık tesisi, 3 yıldır kent merkezi ve ilçelerdeki atıkların depolandığı bir alan. Şehir merkezi için Çukurca yolunda, Yüksekova ve Şemdinli için de Yüksekova sınırları içinde yeni tesis faaliyete geçinceye kadar bir yer belirledik ve Mahalli Çevre Kurulu’nda karara bağladık. Yeni alternatif alanı belirlemek için arayışımız devam ediyor. Kent merkezi ve ilçelerden yaklaşık 400 bin metreküp katı atık buraya getirilmiş. Heyelanla birlikte 8 milyon metreküp toprak kütlesi, çöple birlikte Zap Suyu’na gelmek üzere. Bunun önlenmesi için hazırladığımız fizibilite raporunu bakanlığımızın ilgili birimlerine aktardık ve projelendirdik.”
Heyelan bölgesinin yukarısında yapılacak çalışmayla baskılamayı azaltıp çöplerin alınmasını hedeflediklerini dile getiren Adıgüzel, “Projeyi hazırlarken bu malzemenin döküleceği alanı da belirledik. Çevresel kriterlerimiz doğrultusunda malzemeleri buradan alıp belirlediğimiz yere taşımayı düşünüyoruz. Oraya taşınacak malzemenin altı önce jeomembran ve beton tabakasıyla hazır hale getirildikten sonra üzeri toprakla örtülecek. Bu işlemlerin tamamlanmasından sonra tesisin bulunduğu mevcut alanın da üzerinin toprakla örtülmesi ve ağaçlandırılarak eski haline dönüştürülmesi hedefleniyor.” ifadelerini kullandı.
“Yaklaşık 200 metre kayma söz konusu”
Heyelan bölgesinde sismik ölçümler yaptıklarını, sahada çalışılabilirlik durumunun gözlenmesi için veriler aldıklarını ifade eden Adıgüzel, şunları kaydetti:
“Değişik noktalara yerleştirdiğimiz inklinometre cihazlarımızla buranın günlük kayma miktarlarını ölçüp ona göre sahaya gireceğiz ve çalışma stilimizi belirleyeceğiz. Bakanlığımızın çevre referans laboratuvarından gelen mobil su kirliliği ölçüm cihazlarımızla her gün yer altı ve yer üstü sularından numuneler alınıyor. Yaklaşık 200 metre kayma söz konusu. İlk başlarda bazı günler 8-11 metre arasında değişen ölçümler var. Yağışların azalmasıyla her geçen gün biraz daha azalıyor ama kayma halen devam ediyor.”
Bölgedeki iki doğal su kaynağının kaymayı tetiklediğini dile getiren Adıgüzel, “Hesapladığımız miktar yaklaşık 8 milyon metreküp malzeme. 400 bin metreküp de katı atık. İl merkezi ve ilçelerden gelen çöplerden oluşuyor. Bu malzemenin kesinlikle alınması gerekiyor. Bu riskin ertelenecek lüksü yok” dedi.
