Orta Afrika’da tırmanışa geçen Ebola salgınının boyutu, küresel sağlık güvenliğini tehdit eden tehlikeli bir noktaya ulaştı. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) tarafından yayımlanan bilgisayar tabanlı modelleme analizleri, bölgedeki vaka sayısının yakın gelecekte 10 bin ila 20 bin sınırını aşabileceğini gösteriyor.
Uzmanlar, mevcut tablonun 2014-2016 yılları arasında Batı Afrika’yı sarsan ve 28 binden fazla vaka ile 11 bin can kaybına yol açan tarihin en ölümcül Ebola salgınıyla benzer bir rotada ilerlediği konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor.
CDC yetkilileri, güçlü ve kararlı halk sağlığı müdahaleleri yapılmadığı takdirde bu korkutucu senaryonun gerçekleşmesinin kaçınılmaz olduğunu vurguluyor.
Tedavi ve aşısı olmayan yeni bir tür
Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, şu ana kadar bölgede yaklaşık 400 kesinleşmiş vaka ve 63 ölüm bildirdi. Ancak uzmanlar, teşhis konulamayan veya resmi kayıtlara geçmeyen çok sayıda gizli vaka bulunduğuna dikkat çekiyor. Vücut sıvıları yoluyla bulaşan bu ölümcül virüsün mevcut dalgasına, “Bundibugyo” adı verilen özel bir tür neden oluyor.
Bu türü daha tehlikeli kılan en önemli unsur ise halihazırda onaylanmış spesifik bir tedavisinin veya aşısının bulunmaması. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de durumun ciddiyeti nedeniyle geçtiğimiz mayıs ayında küresel sağlık acil durumu ilan etmişti.
Çatışmalar salgınla mücadeleyi baltalıyor
Salgının bu denli tehlikeli bir eğilim göstermesinin arkasında sadece tıbbi yetersizlikler değil, bölgedeki jeopolitik krizler de rol oynuyor. Kongo hükümeti ile Ruanda destekli M23 isyancı grubu arasındaki silahlı çatışmalar ve terör örgütü DEAŞ bağlantılı grupların saldırıları, sağlık ekiplerinin bölgeye ulaşmasını zorlaştırıyor.
Yaşanan şiddet olayları nedeniyle yüz binlerce insanın yerinden edilerek göç etmek zorunda kalması, virüsün kontrolsüz bir şekilde yayılma riskini artırıyor. Sağlık yetkilileri, hastaların en az yüzde 50 ila 70’inin hızlıca tespit edilip izole edilmesi durumunda vaka sayısının yarı yarıya düşürülebileceğini belirtse de sahadaki çatışma ortamı bu izolasyon oranlarına ulaşmayı neredeyse imkansız hale getiriyor.
Tahminlerin yanılma payı da bulunuyor
Bilim insanları, modelleme raporlarının tehlikenin boyutunu göstermek açısından kritik olduğunu kabul etse de salgınların seyrini önceden kestirmenin zorluğunu da hatırlatıyor. Sınırlı ve eksik verilerle yapılan projeksiyonlarda yanılma payının her zaman yüksek olduğu belirtiliyor.
Nitekim CDC’nin 2014 yılındaki büyük salgın sırasında yayımladığı ve hiçbir önlem alınmaması durumunda 1,4 milyon kişinin enfekte olabileceğini öngören en kötü senaryosu, gerçekte yaşanan tablonun 50 katı yüksek çıkmıştı. Yine de uzmanlar, geçmişteki hatalı tahminlerin mevcut “tehlikeli gidişatı” göz ardı etmek için bir bahane olmaması gerektiğinin altını çiziyor.
