Kongo Demokratik Cumhuriyeti (KDC), tarihinin en zorlu sağlık krizlerinden biriyle daha karşı karşıya. Ülkede ilk kez 1976 yılında tespit edilen Ebola virüsü, bu kez çok daha nadir ve tehlikeli bir tür olan “Bundibugyo” varyantıyla geri döndü.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, çarşamba günü itibarıyla can kaybı en az 139’a yükselirken şüpheli vaka sayısı 600’e yaklaştı. Bu varyantı daha yaygın olan “Zaire” türünden ayıran en büyük tehlike ise şu an için onaylanmış bir aşısının veya tedavi yönteminin bulunmaması.
Virüsün komşu ülke Uganda’nın başkenti Kampala’ya da sıçraması bölgedeki alarm seviyesini en üst noktaya çıkardı. AB ve ABD, bölgeden gelen yolculara seyahat kısıtlamaları getirmeye başladı.
Av eti tüketimi virüsü ormandan şehre taşıyor
Salgının bu denli tekrarlamasının arkasında ülkenin coğrafi yapısı ve derin sosyoekonomik kriz yatıyor. Topraklarının yüzde 60’ından fazlası yoğun ormanlarla kaplı olan ülkede, yoksulluk nedeniyle kırsal nüfusun protein ihtiyacının yüzde 80’ini yarasalar, maymunlar ve kirpiler gibi av hayvanları oluşturuyor.
Eski Sağlık Bakanı Eteni Longondo, insanların hayatta kalmak için bu hayvanları avlamaktan başka çaresi olmadığını ve bu kültürel alışkanlığın yer altındaki virüslerin insanlara geçmesindeki en büyük köprü olduğunu belirtiyor. Doğu bölgesindeki silahlı isyanlar ve halkın derin fakirliği de durumu daha dramatik hale getiriyor; nitekim isyancıların kontrolündeki stratejik öneme sahip Bukavu ve Goma şehirlerinde de ilk ölümcül vakalar rapor edildi.
Batıl inançlar ve cenaze gelenekleri virüsün yayılmasını hızlandırıyor
Sağlık ekiplerinin sahada karşılaştığı en büyük engel virüsün kendisinden ziyade, maden kasabalarında hızla yayılan batıl inançlar ve kulaktan kulağa yayılan asılsız iddialar oluyor. Bölgedeki yerel koordinatörler, halk arasında “görüldüğü an anında öldüren hayalet tabutlar” gibi hurafelerin yayıldığını, bu yüzden insanların tıbbi yardım yerine büyü ve geleneksel yöntemlere sığındığını aktarıyor.
Bununla birlikte, ölen kişinin bedenine çıplak elle dokunmayı içeren geleneksel cenaze ritüelleri, virüsün vücut sıvıları yoluyla zincirleme şekilde yayılmasına yol açıyor. Uzmanlar, salgının resmi olarak teşhis edilmeden önce haftalarca fark edilmeden yayıldığını, bu yerleşik alışkanlıklar kırılmadığı sürece mücadelenin aylarca sürebileceğini vurguluyor.
