28 Şubat tarihinde, ABD-İran geriliminin ilk aşamalarında Minab’daki bir ilkokula isabet eden füze, İranlı yetkililerin açıklamalarına göre 110’u çocuk olmak üzere 168 kişinin ölümüne yol açtı. Pentagon, aradan geçen iki aylık süreçte olayın soruşturulduğunu belirtmekle yetindi.
Soruşturma süreci ve şeffaflık eleştirileri
Eski Hava Kuvvetleri kıdemli hukuk danışmanı Emekli Yarbay Rachel E. VanLandingham, mevcut tutumun standart müdahale usullerinden belirgin şekilde saptığını vurguladı.
VanLandingham, geçmiş yönetimlerin savaş hukukuna ve hesap verebilirliğe daha bağlı bir duruş sergilediğini ifade etti.
Pentagon’un Sivil Koruma Merkezi’nin eski danışmanlarından Wes Bryant ise, sivil kayıpların yaşandığı ve ABD güçlerinin bölgede faaliyet gösterdiği durumlarda resmi soruşturmanın başlatılmasının, aslında sorumluluğun ön kabulü anlamına geldiğini savundu. Bryant, yönetimin bu durumu bildiği halde sessiz kalmasının kabul edilemez olduğunu belirtti.
Trump ve Hegseth’in açıklamaları çelişiyor
Başkan Trump, 7 Mart’ta herhangi bir kanıt sunmadan saldırıdan İran’ı sorumlu tuttuğunu dile getirdi. Okulun hemen yanındaki askeri üssü vuran ABD yapımı Tomahawk füzesine ait görüntüler sorulduğunda ise Trump, bu görüntüleri görmediğini iddia etti.
Savunma Bakanı Pete Hegseth de konuya ilişkin soruları, sivil hedeflerin asla kasıtlı olarak vurulmadığını ve soruşturmanın sürdüğünü söyleyerek yanıtladı. Ancak sivil toplum kuruluşları ve basın yayın organları, okulun yanındaki Devrim Muhafızları üssünün ABD tarafından hedef alındığını, ancak güncel olmayan istihbarat koordinatları nedeniyle okulun vurulmuş olabileceğini bildirdi.
Demokratlar yanıt bekliyor
Kongre’deki Demokratlar, Savunma Bakanı Hegseth’e gönderdikleri mektuplarda saldırının ABD tarafından gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine dair net yanıtlar talep etti.
Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi’nin en kıdemli Demokrat üyesi Adam Smith, Pentagon yetkililerinin “soruşturma sürüyor” gerekçesiyle bilgi vermemesini “yetersiz ve acınası” olarak tanımladı.
Geçmişteki benzer olaylarla karşılaştırma
Minab saldırısındaki sessizlik, geçmişteki benzer sivil kayıp vakalarıyla karşılaştırıldığında farklılık gösteriyor:
2021 Kabil: ABD yönetimi, bir ailenin öldüğü dron saldırısından üç hafta sonra sorumluluğu kabul ederek özür diledi.
2015 Kunduz: Afganistan’da bir hastanenin bombalanmasından beş gün sonra ABD ordusu, saldırının kendi komuta zinciri içerisinde alınan bir karar olduğunu itiraf etti.
1991 Bağdat: El-Amiriye sığınağının vurulmasının ardından ABD yönetimi, sivil ölümlerini ve saldırıyı gerçekleştirdiğini en baştan kabul etti.
Eski Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Charles O. Blaha, Washington’daki bu şeffaflık eksikliğinin, Başkan Trump’ın İran’ı suçlayan açıklamalarıyla çelişmekten duyulan çekinceden kaynaklanabileceğini ifade etti.
