Vietnam Savaşı sonrasında kabul edilen Savaş Yetkileri Yasası, Başkan’a Kongre’den onay almadan askeri güç kullanması durumunda belirli yükümlülükler getiriyor. Yasa, Başkan’ın askeri bir harekat başlattıktan sonra 48 saat içinde Kongre’yi bilgilendirmesini ve 60 gün içinde de ya operasyonu sonlandırmasını ya da Kongre’den resmi yetki almasını şart koşuyor.
Trump yönetimi ise İran operasyonu için herhangi bir Kongre onayı talep etmedi. Süreçle ilgili yaşanan en büyük kafa karışıklığı, 60 günlük geri sayımın tam olarak ne zaman başladığı noktasında yoğunlaşıyor. Bazı hukukçular sürenin saldırıların başladığı gün, diğerleri ise Beyaz Saray’ın resmi bildirimi gönderdiği tarih olan 1 Mayıs’ta dolacağını savunuyor.
ABD’de görüşler farklı
Cumhuriyetçi kanatta ise sürece dair farklı bir bakış açısı hakim. Birçok Cumhuriyetçi yasa koyucu, ilan edilen ateşkes sürecinin 60 günlük süreye dahil edilmemesi gerektiğini savunarak, ateşkesin cezalandırılmaması gerektiği görüşünü öne sürüyor.
Ateşkesin hukuki takvimi karmaşıklaştırdığı kabul edilse de, bazı Demokratlar ve anayasal haklarını savunan Cumhuriyetçiler, yasal sürenin dolmasıyla birlikte bir oylama zorunluluğu doğacağını belirtiyor. Ancak Trump yönetimi, yasanın kendisini “sahte ve anayasaya aykırı” olarak tanımlayan bir çizgi izliyor. Başkan Yardımcısı JD Vance de dahil olmak üzere yönetim yetkilileri, bu yasanın dış politika yürütme biçimlerini değiştirmeyeceğini açıkça ifade ediyor.
Yasa daha önce hiç kullanılmadı
Savaş Yetkileri Yasası, uygulamaya konulduğu günden bu yana fiilen bir savaşı durdurmak için hiç kullanılmadı. Geçmiş başkanlar da yasayı çevreleyen hukuki tartışmalardan kaçınmak için çeşitli yollar buldular.
Ronald Reagan, Beyrut’taki askeri varlık için Kongre ile uzlaşma yoluna gitmiş; Barack Obama, Libya operasyonunda “düşmanca faaliyetler” tanımını esneterek Kongre onayı olmaksızın süreyi uzatmış; Bill Clinton ise askeri bütçeleri Kongre üzerinden geçirerek örtülü bir yetkilendirme sağlamıştı.
Trump yönetimi ise şu ana kadar İran operasyonunun maliyeti için ek bir bütçe talep etmediği gibi, yasayı anayasal bir kısıtlama olarak görmediğini vurguluyor.
1 Mayıs’ta süre doluyor
Kongre’deki Cumhuriyetçi liderler, Trump ile arayı bozmamak için şu ana kadar parti birliğini korumaya çalışsalar da, 60 günlük sınırın aşılması durumunda bu tablonun değişebileceği konuşuluyor.
Bazı Cumhuriyetçi yasa koyucular, savaşın uzamasının ara seçimlerde siyasi bir risk oluşturabileceği endişesini taşıyor. Ancak Trump’ın partisi üzerindeki güçlü etkisi ve olası bir tepkinin yaratacağı siyasi bedeller, Kongre üyelerini yönetimi açıktan eleştirmekten alıkoyuyor.
Şimdi tüm gözler, 1 Mayıs sonrasında Trump’ın operasyonu devam ettirip ettirmeyeceğine ve Kongre’nin uzun yıllardır süregelen bu hukuki belirsizliğe karşı somut bir adım atıp atmayacağına çevrilmiş durumda.
